Özlerim ben seni seninle bile
Vuslat mı hasret mi adını sen koy
Aşkınla yakıp da düşürdün dile
Sevgi mi nefret mi adını sen koy
İlk ve son aşkımdın gençlik çağımda
Sevgi çiçeğimdin gönül bağımda
Öyle yer etmiştin kalp otağımda
Sıla mı gurbet mi adını sen koy adını sen koy
Aşkın ateşi yakar kavurur
Rüzgarın oğlusun aşkla savur
Bağır delersin bakınca durur
Nazar mı hiddet mi adını sen koy
Ağlama
Bir gençlik rüzgarıdır,eser deli deli başımda,
Başım öne eğilir kalırım yalnız başıma,
Nerdeyim ben nerdeyim gökte mi yerde miyim?
Gönlüm hasret vurgunu şafak sayar gözlerim.
Ağlama ağlama sus ağlama gözlerim.
Bir görsem yeşili umut dolar içime,
Sazım türkü eller çalar sevinirim kendimce.
Nerdeyim ben nerdeyim gökte mi yerde miyim?
Gönlüm hasret vurgunu şafak sayar gözlerim.
Ağlama ağlama sus ağlama gözlerim
Ağlattı Kader
gözlerimde duman duman yaş
arzularım hep yarım kaldı
Allahım ne günah işledim
yüreğimi sancılar sardı
ağlattı kader ağlattı kader
gülmek istedikçe ağlattı kader
mutluluk sır oldu ben bilemedim
gülmek istedikçe aşlattı kader
doğduğuma pişman olmuşum
hayat yolunda yorulmuşum
yaşamayı ümit ederken ah
bir aşk için ziyan olmmuşum
Akşam Olur Gizli Gizli Ağlarım
Akşam olur Gizli Gizli Ağlarım
Kaderin dilinden iyi anlarım
Keder öğütmekle geçti yıllarım
Beni değirmende taşa döndürdün
Yesemde içsemde ölü gibiyim
Aklım başımda yok deli gibiyim
Suya düşmüş söğüt dalı gibiyim
Yerimi yurdumu düşe döndürdün
Birgün buradayım birgün şurada
Gönlümü göçebe kuşa döndürdün
Çok şükür gurbeti bitirdim derken
Yolumu yeniden başa döndürdün
Lahnet olsun sana ey zalim felek
Ömrümü çarkından boşa döndürdün..
Aldanma Çocuksu Mahsun Yuzüne
Aldanma çocuksu mahsun yüzüne
Mutlaka terkedip gidecek birgün
Kanma sever gibi göründüğüne
Seni sevmiyorum diyecek birgün
Sevmek çok güzelşey aldanmak acı
Ruhunu saracak bır derin sancı
O durmayan yolcu sen garip hancı
Hesabı vermeden gidecek bir gün
Uğruna yılları harcayacaksın
Aşkını ömrünle bir tutacaksın
Ne yazık sonunda ağlayacaksın
Gururunu yere atacak bir gün
Annem
Bebekten dökülen gözyaşlarımı
Güneşe sererek kuruttum anne
Senin şevkatinden uzak büyüdüm
Sevilmek ne demek unuttum anne unuttum annem
Bebekten dökülen gözyaşlarımı
Güneşe sererek kuruttum anne
Senin şevkatinden uzak büyüdüm
Sevilmek ne demek unuttum anne unuttum annem
Seni beklemekti gecem gündüzüm
Seni dilemekti en güzel sözüm
Kim bilir yetimim belki öksüzüm
Ben neden doğmuştum unuttum anne unuttum annem
Seni beklemekti gecem gündüzüm
Seni dilemekti en güzel sözüm
Kim bilir yetimim belki öksüzüm
Ben neden doğmuştum unuttum anne unuttum anne
Annem annem ben neden doğmuştum unuttum annem unuttum annem
Gittiğin yerlerde çiçeğin var mı
Onlar da ben gibi yaramazlar mı
Terkedip gidersen ağlamazlar mı
Çocuklar güler mi unuttum annem unuttum annem
Gittiğin yerlerde çiçeğin var mı
Onlar da ben gibi yaramazlar mı
Terkedip gidersen ağlamazlar mı
Çocuklar güler mi unuttum annem unuttum annem
Seni beklemekti gecem gündüzüm
Seni dilemekti en güzel sözüm
Kim bilir yetimim belki öksüzüm
Ben neden doğmuştum unuttum anne unuttum annem
Seni beklemekti gecem gündüzüm
Seni dilemekti en güzel sözüm
Kim bilir yetimim belki öksüzüm
Ben neden doğmuştum unuttum anne unuttum anne
Annem annem ben neden doğmuştum unuttum annem unuttum annem
Aşığım Bir Kuluna
Aşığım bir kuluna
Öleceğim yoluna
Dermanım sensin tanrım
Merhamet eyle bana
Senden dileğim
Yaz onu alnıma
O benim kaderim olsun
Bir kulun beni bu hale koydu tanrım
Bir aşkın esiri oldum
Hayatta senden tek bir dileğim
Yaz onu alnıma
O benim kaderim olsun tanrım
Kaderim olsun
Yüzüm onunla güler
Zindan oldu geceler
Çektiğim bu çileler
Onun elinde biter
Senden dileğim yaz onu alnıma
O benim kaderim olsun tanrım
Kaderim olsun
Aşk Bir Ateş
Kim demiş ki aşk yalan
Gözündeki yaş nedir
Gizli gizli kalbinde
Bu yanan ateş nedir
Aşk bir ateşe benzer
Sönmez güneşe benzer
Aşkı bilmeyen insan
Tıpkı bir taşa benzer
Kerem yandı kül oldu
Yusuf da köle oldu
Hep bu aşkın Yüzünden
Adem cennetten oldu
Belalım
Uçurum uçurum gözlerine baktığım sensin
Prangalarca boynuma taktığım sensin
Dağ gölleri gibi gibi hasret çektiğim
Her gece uyku diye yattığım sensin
Yanarım yanarım tutuşur yanarım
Kavurur ateşim seni de beni de belalım
Yanarım yanarım tutuşur yanarım
Kavurur ateşim seni de beni de belalım
Ahh belalım
Gün değmemiş ormanlarda yittiğim sensin
Ömrüme ömür diye kattığım sensin
Deli deli boranlarda aç denizlerde
Teninin tuzunu canım tattığım sensin
Yanarım yanarım tutuşur yanarım
Kavurur ateşim seni de beni de belalım
Yanarım yanarım tutuşur yanarım
Kavurur ateşim seni de beni de belalım
Ahh belalım
Damga damga göğsüme vurduğum sensin
Öfke dolu şehirlerde bulduğum sensin
Yer nerede gök nerede ben neredeyim
Diye diye sınırlara geldiğim sensin
Yanarım yanarım tutuşur yanarım
Kavurur ateşim seni de beni de belalım
Yanarım yanarım tutuşur yanarım
Kavurur ateşim seni de beni de belalım
Ahh belalım
Ben İnsan Değilmiyim
Ben insan değil miyim
Ben kulun değil miyim
Tanrım, dünyaya beni sen attın
Cile cektirdin derman arattın
Madem unutacaktın, beni neden yarattın
Bende mutlu olmak istemezmiydim
Şu yalancı dünyada
Yüce adalet böyle olurmu
Tanrı kulunu hiç unutur mu
Bende gülmek isterim
Bende sevmek isterim
Beni sen kullarına oyuncakmı yarattın
Beterin Beteri Var
senin derdin dert midir benim derdim yanında
hiç kimsede gördün mü böyle dert hayatında
otur şöyle yanıma dinle bak dertlerimi
anlatınca ağlama deşme benim derdimi
beterin beteri var haline şükret dostum
yıllardır mutluluğun her gün peşinden koştum
daha bir çok derdimi ben sana anlatmadım
genç yaşta saçlarımı boşuna ağartmadım
tanrım bile unutmuş dertlerime dur demez
bir insanın üstüne bu kadar dert yüklenmez
kaderim beni böyle meyhanelere attı
günahım neydi bilmem beni böyle yarattı
beterin beteri var haline şükret dostum
yıllardır mutluluğun her gün peşinden koştum
daha bir çok derdimi ben sana anlatmadım
genç yaşta saçlarımı boşuna ağartmadım
Bir Bilebilsen
Gözlerim kapıda kulağım sesde
Bir gelebilsen ah bir gelebilsen
Bu nasıl bir sevda bu nasıl bir aşk
Bir bilebilsen ah bir bilebilsen
Hasretin bölerken uykularımı
Çaresiz gizledim duygularımı
Seni kaybetmenin korkularını
Bir yenebilsem ah bir yenebilsem
Ömrümün yoluna serildiğini
Gözümde yaş olup dizildiğini
Çılgınlar misali sevildiğini
Bir görebilsen ah bir görebilsen
Bu Ayrılık Neden Oldu
Ellerini çekip benden
Yarim bugün gider oldu
Hem sever hem sevilirdik
Bu ayrılık neden oldu
Yar aşkıyla yana yana
Ayrı düştüm ellere ben
Ama senden ayrı geçen
Yürek değil beden oldu
Yandı yürek kebap oldu
Gül bahçemde hazan oldu
Belki senden ayrılmazdım
Bu ayrılık neden oldu
Yar aşkıyla yana yana
Ayrı düştüm ellere ben
Ama senden ayrı geçen
Yürek değil beden oldu
Canım Dediklerim
Canım dediklerim canımı aldı
Gönül sarayımı yıkıp gittiler
Bu mutsuz yaşantım onlardan kaldı
Beni ölenlerden beter ettiler
Haykırsam dünyaya ettiklerimi
Yine anlatamam çektiklerimi
Tanrım zalim yapmış sevdiklerimi
Beni sevdiğime pişman ettiler
Ben böyle değildim sonradan oldum
Bu kötü kaderi sonrdan buldum
Aldana aldana ömrümden oldum
Beni bugünlerden dünden ettiler
Haykırsam dünyaya ettiklerimi
Yine anlatamam çektiklerimi
Tanrım zalim yapmış sevdiklerimi
Beni sevdiğime pişman ettiler
Dalgalandım Da Duruldum
Ne olursun güzelim sevsen beni
Yar deyipte sinene sarsan beni
Bir gün öldürecek sin aman aman
En sonunda sen beni
Dalgalandımda duruldum
Koştum ardından yoruldum
Binlerce güzel gördüm
En son sana vuruldum
Yaktı yaktı kül etti eritti beni
Mecnuna dönderdi bu sevda beni
Aşık gibi sevme sen aman aman
Kardeş gibi sev beni
Geliver Yanıma Güldür Yüzümü
İnsanı yaşatan ümitler gibi
Güneşi getiren saatler gibi
Gerçeğe dönüşen vaatler gibi
Geliver yanıma güldür yüzümü
Olmaz hiç kederin olmaz hiç tasan
Şaşırır kalırdın aşkı tanısan
Beklemez gelirdim yerinde olsam
Geliver yanıma güldür yüzümü
Bahane arama yol uzun diye
Ret etme aşkımı son sözüm diye
Böyle çok sevene bu nazın niye
Geliver yanıma güldür yüzümü
Olmaz hiç kederin olmaz hiç tasan
Şaşırır kalırdın aşkı tanısan
Beklemez gelirdim yerinde olsam
Geliver yanıma güldür yüzümü
Güldür Yüzümü
insanı yaşatan ümitler gibi
güneşi getiren saatler gibi
gerçeğe dönüşen vaatler gibi
geliver yanıma güldür yüzümü
olmaz hiç kederin olmaz hiç tasan
şarırır kalırdın aşkı tanısan
beklemez gelirdim yerin de olsam
geliver yanıma güldüryüzümü
bahane arama yol uzun diye
redetme aşkımı son sözün diye
böyle çok sevene bu nazın niye
geliver yanıma güldür yüzümü
olmaz hiç kederin olmaz hiç tasan
şarırır kalırdın aşkı tanısan
beklemez gelirdim yerinde olsam
geliver yanıma güldür yüzümü
Hangimiz Sevmedik
Hangimiz düşmedik kara sevdaya
Hangimiz sevmedik çılgınlar gibi
Hangimiz bir kuytu köşe başında
Bir vefasız için yol gözlemedi
Herkesten bir anı saklar bu yollar
Herkesin acısı sevgisi kadar
Güzelmiş çirkinmiş ne farkederki
Deli gibi sevmek ruhumuzda var
Aşığın gözü kör kulağı sağır
Doğruyu yanlışı ondan görmedi
Yakıldı yıkıldı yine de sevdi
Ah o vefasızlar kıymet bilmedi
Herkesten bir anı saklar bu yollar
Herkesin acısı sevgisi kadar
Güzelmiş çirkinmiş ne farkeder ki
Deli gibi sevmek ruhumuzda var
Huma Kuşu
Yavru yavru huma kuşu yükseklerde seslenir
Ak yar göğsümde, bir çift suna beslenir, beslenir, beslenir, beslenir
Yavru yavru, sen ağlama kirpiklerin islanır ahhh
Ben ağlayımki, belki deli gönül uslanır, uslanır,
uslanır, uslanır
Ey Gülüm ey leney leney
Ah ben ağlıyımki kardaş belki deli gönül uslanır, uslanır uslanır, uslanır, uslanır
Yavru yavru sen bağ ol ben bahçanda gül olim
Ah layıkmıdır ey yanıp yanıp kül olim kül olim,
Kül olim
Yavru yavru sen efendim ben kapında kul olim
Ah desinler ey buda bunun kuludur, kuludur,
kuludur, kuludur
Ey gülüm ey leney leney
Ah desinler buda bunun kardaş kuludur, kuludur, kuludur, kuludur, kuludur, kuludur.
İşte Gidiyorum Çeşmi Siyahım
İşte gidiyorum çeşm-i siyahım
İşte gidiyorum çeşm-i siyahım
Önümüze dağlar sıralansa da sıralansa da
Sermayem derdimdir servetim ahım
Karardıkça bahtım karalansa da
Haydi dolaşalım yüce dağlarda
Haydi dolaşalım yüce dağlarda
Dost beni bıraktı ah ile zarda ah ile zarda
Ötmek istiyorum viran bağlarda
Ayağıma cennet kiralansa da
Bağladım canımı zülfün teline
Bağladım canımı zülfün teline
Sen bıraktın beni elin diline elin diline
Güldün Mahzuni'nin berbat haline
Mervanın elinde parelense de
İtirazım Var
İtirazım var bu zalim kadare
İtirazım var bu sonsuz kedere
Feleğin cilcesine
Hayatın silvesine
Dertlerin cümlesine
İtirazım var
Yarım kalan sevgiye
Şu emanet gülmeye
YAşamadan ölmeye
İtirazım var
Ben hep yenilmeye mahkum muyum?
Ben hep ezilmeye mecbur muyum?
İtirazım var bu yalan dolana
Benim şu dertlere ne borcum var ki
Tuttu yakamı bırakmıyor
Benim mutlulukla ne zorum var ki
Bana cehennemi aratmıyor
İtirazım var değişmez yazıma
İtirazım var bu dertli şansıma
Sevginin sahtesine
Hayatın cilvesine
Dertlerin böylesine
İtirazım var
Yalan dolu gözlere
Durulmamış sözlere
Dost olmayan yüzlere
İtirazım var
Ben hep yenilmeye mahkum muyum?
ben hep ezilmeye mecbur muyum?
İtirazım var bu yalan dolana
Benim şu dertlere ne borcum var ki
Tuttu yakamı bırakmıyor
Benim muttlulukla ne zorum var ki
Bana cehennemi aratmıyor
bana cehennemi aratmıyor
Kaç Kadeh Kırıldı
Kaç kadeh kırıldı sarhoş gönlümde
Bir türlü kendimi avutamadım
Kaç gece ağladım böyle gizlice
Ne yaptımsa seni unutamadım
Kim bilir kimler var şimdi kalbinde
Sen beni unuttun çoktan belkide
Ben hala yaşarım eski günlerde
Her şeyde sen varsın unutamadım
Her sevgi zamanla bitermiş derler
Benimki bitmedi anlayamadım
Bu aşktan hayır yok unut dediler
Ne yaptımsa seni unutamadım
Seni Ben Ellerin Olsun Diyemi Sevdim
Seni ben, ellerin olsun diyemi sevdim ahhhhhh
Ellerin olsun diyemi sevdim
Herşeyimi ugruna ben bos yeremi verdim ahhhhhhhhhhhh
Boş yeremi verdim
Herşeyimi uğruna ben buş yeremi verdim ahhhhhhhhhhhh
Boş yeremi verdim
Yalan sözlerle aldatıp, seninim derdin
Yalan sözlerle aldatıp, seninim derdiiiiiiiin
Herşeyimi, ugruna ben, bos yeremi verdim ahhhhhhhhhh
Boş yeremi verdim ahhhhhh
Seni Yazdım
Solmadan gel artık aşkımın gülü
Olsada konuşsa kalbimin dili
Küçücük dünyamda bir bilsem seni
Görünmez yazıyla yazdım kalbime
Böyle bir aşk görülmemiş dünyada
Ne geçmiste ne de bundan sonrada
Arasalar bulamazlar rüyada
Göremezler seni yazdım kalbime
Nasıl sevgiymiş göründe bakın
Sevgilim seninle buluşmam yakın
Unuttum desemde inanma sakın
Anılarla yazdım seni kalbime
Şu Dağlarda Kar Olsaydım
Şu dağlarda kar olsaydım olsaydım
Bir asi rüzgâr olsaydım olsaydım
Arar bulur muydun beni beni
Sahipsiz mezar olsaydım olsaydım
Şu yangında har olsaydım olsaydım
Ağlayıp bizâr olsaydım olsaydım
Belki yaslanırdın bana bana
Mahpusta duvar olsaydım olsaydım
Şu bozkırda han olsaydım olsaydım
Yıkık perişan olsaydım olsaydım
Yine sever miydin beni beni
Simsiyah duman olsaydım olsaydım
Şu yarada kan olsaydım olsaydım
Dökülüp ziyan olsaydım olsaydım
Bu dünyada yerim yokmuş yokmuş
Keşke bir yalan olsaydım olsaydım
Taht Kurmuşsun Kalbime
Bırakamam seni ben
Yanımdan gidemezsin
Seviyorsan benimle
Oturup içeceksin
Uzaklarda aramam
Çünkü sen içimdesin
Taht kurmuşsun kalbime
En güzel yerimdesin (2x)
Her an seni canımda
Ruhumda duyuyorum
Aşkınla sarhoşum ben
Çılgınca seviyorum
Artık anmak istemem
Ayrılığın adını
Seninle alabildim
Mutluluğun tadını
Uzaklarda aramam
Çünkü sen içimdesin
Taht kurmuşsun kalbime
En güzel yerimdesin (2x)
Her an seni canımda
Ruhumda duyuyorum
Aşkınla sarhoşum ben
Çılgınca seviyorum
Tanrı İstemezse
Tanrı istemezse yaprak düşmezmiş
Tanrı istemezse insan ölmezmiş
Sen, Tanrı mısın beni öldürdün
Eşime dostuma beni güldürdün
Vicdanının sesini dinle bak ne diyor
Senin için bir can bir can gidiyor
Allah öldürür dünyadan alır
Sen beni öldürdün hayatta bıraktın
Cehennem ateşi ahirette olur
Sen beni dünyada ateşe attın
Senin için herkes kötü söylüyor
Söylemesi kolay bir de bana sor
Seninle yaşamak güzel şey ama
Senden ayrılmayı gel de bana sor
Vicdanının sesini dinle bak ne diyor
Senin için bir can bir can gidiyor
Allah öldürür dünyadan alır
Sen beni öldürdün hayatta bıraktın
Cehennem ateşi ahirette olur
Sen beni dünyada ateşe attın
Senden Vazgeçmem
Umrumda değil yaşamak ölmek
Canımdan geçerim senden vazgeçmem
Umrumda değil yaşamak ölmek
Canımdan geçerim senden vazgeçmem
Olur mu bu aşkı? bir anda silmek
Canımdan geçerim senden vazgeçmem
Dünya tersine dönse vazgeçmem
Gökteki güneş sönse vazgeçmem
Sensizlik inan ki ölümden beter
Canımdan geçerim senden vazgeçmem
Senden vazgeçmem ölsem vazgeçmem
Dünya tersine dönse vazgeçmem
Gökteki güneş sönse vazgeçmem
Sensizlik inan ki ölümden beter
Canımdan geçerim senden vazgeçmem
Senden vazgeçmem ölsem vazgeçmem
Artık bundan sonra sensiz olamam
Kendime başka bir dünya kuramam
Artık bundan sonra sensiz olamam
Kendime başka bir dünya kuramam
Mümkün değil benim sensiz yaşamam
Canımdan geçerim senden vazgeçmem
Dünya tersine dönse vazgeçmem
Gökteki güneş sönse vazgeçmem
Sensizlik inan ki ölümden beter
Canımdan geçerim senden vazgeçmem
Senden vazgeçmem ölsem vazgeçmem
Dünya tersine dönse vazgeçmem
Gökteki güneş sönse vazgeçmem
Sensizlik inan ki ölümden beter
Canımdan geçerim senden vazgeçmem
Senden vazgeçmem ölsem vazgeçmem
Haydar Haydar
Ben melanet hırkasını kendim giydim eğnime
Ar namus şişesini taşa çaldım kime ne
Aah Haydar Haydar taşa çaldım kime ne
Kâh çıkarım gökyüzüne, seyrederim âlemi
Kâh inerim yeryüzüne, seyreder âlem beni
Haydar Haydar seyreder âlem beni
Nesimi'ye sormuşlar o yar ilen hoşmusun
Hoş olayım olmayayım, o yar benim kime ne
Aah Haydar Haydar o yar benim kime ne
Bir Avuç Gözyaşı
Dün gece yine sen düştün aklıma
Oturup ağladım çocuklar gibi
Sensizlik öyle zor geldi ki bana
Oturup ağladım çocuklar gibi
Dün gece yine sen düştün aklıma
Oturup ağladım çocuklar gibi
Sensizlik öyle zor geldi ki bana
Oturup ağladım çocuklar gibi
Bir avuç gözyaşı doldu elime
En acı sitemler geldi dilime
Pişmanlık duyup da kendi kendime
Oturup ağladım çocuklar gibi
Bir avuç gözyaşı doldu elime
En acı sitemler geldi dilime
Pişmanlık duyup da kendi kendime
Oturup ağladım çocuklar gibi
Artık günlerim günlerden uzun
Gecelerim gecelerden yalnız
Seni sevdiğimden bu yana
Her acıyı tattım her çileyi gördüm
Hayatın her cilvesine alıştım
Yalnız senin yokluğuna alışamadım
Şimdi anlıyorum
Acıdan hasretten gözyaşından başka
Hiçbir şey vermemişsin bana
Yıkılan hayallerime, yok olan geçmişime
Kaybolan gelecegime ağladım
Ağladım çocuklar gibi
Ne yazık olanlar hep bana oldu
Ümitim hayalim hepsi kayboldu
Sayende hayatım tarumar oldu
Oturup ağladım çocuklar gibi
Ne yazık olanlar hep bana oldu
Ümitim hayalim hepsi kayboldu
Sayende hayatım tarumar oldu
Oturup ağladım çocuklar gibi
Bir avuç gözyaşı doldu elime
En acı sitemler geldi dilime
Pişmanlık duyup da kendi kendime
Oturup ağladım çocuklar gibi
Bir avuç gözyaşı doldu elime
En acı sitemler geldi dilime
Pişmanlık duyup da kendi kendime
Oturup ağladım çocuklar gibi
Benim Meselem
Bu benim meselem, derin meselem
Ezelden ebede giden meselem
Bu benim meselem, derin meselem
Ezelden ebede giden meselem
Hatırım çiğnendi kalbim kırıldı
Ömrümün derdidir benim meselem
Hatırım çiğnendi kalbim kırıldı
Ömrümün derdidir benim meselem
Meselem, alın yazım gibi
Meselem, kırık sazım gibi
Meselem, iki gözüm gibi
Meselem
Meselem, bir sevda türküsüdür
Meselem, aşkımın öyküsüdür
Meselem, yeryüzü gökyüzüdür
Meselem, meselem
Cevapsız sorular, üst üste biner
Kördüğüm misali benim meselem
Cevapsız sorular, üst üste biner
Kördüğüm misali benim meselem
Hasretin korkusu ruhuma siner
Yanına çağırır beni meselem
Hasretin korkusu ruhuma siner
Yanına çağırır beni meselem
Meselem, alın yazım gibi
Meselem, kırık sazım gibi
Meselem, iki gözüm gibi
Meselem
Meselem, bir sevda türküsüdür
Meselem, aşkımın öyküsüdür
Meselem, yeryüzü gökyüzüdür
Meselem, meselem
Topraktan Bedene
Topraktan bedene can veren Allah
Bana da yaşamak hevesini ver
Her güne bir ümit veren Allah
Bana da yaşamak hevesini ver
Gelsin kederlerin derdin arkası
Mutlu gelen günleri göster
Gelsin kederlerin derdin arkası
Mutlu gelen günleri göster
Gönlümde keder var terkedilmekten
Bir zalimi sevip sevilmemekten
Sen kurtar Allahım zalim felekten
Ona da kulunun sevgisini ver
Sen kurtar Allahım zalim felekten
Ona da kulunun sevgisini ver
Bütün kainatı yaratan Tanrım
Benim de gönlümün muradını ver
Her güne bir ümit veren Allahım
Benim de gönlümün muradını ver
Bir zalim aşkına kul etme beni
Gerçek aşka giden yolları göster
Bir zalim aşkına kul etme beni
Gerçek aşka giden yolları göster
Gönlümde keder var terkedilmekten
Bir zalimi sevip sevilmemekten
Sen kurtar Allahım zalim felekten
Ona da kulunun sevgisini ver
Sen kurtar Allahım zalim felekten
Ona da kulunun sevgisini ver
İsyanım Var
Hep ağladım biraz gülmek istedim
Ne yaptımsa duyulmadı ki sesim
Her gün feryat ettim ölmek istedim
Çağırsam da gelmedi ki ecelim
Her gün feryat ettim ölmek istedim
Çağırsam da gelmedi ki ecelim
Her gün isyanım var benim kadere
Ne güldürdü ne öldürdü bir kere
Cehennem dertleri var cennetimde
Ben yaşarken ruhum öldü içimde
Cehennem dertleri var cennetimde
Ben yaşarken ruhum öldü içimde
Dertler çaldı benim her gün kapımı
Kapanmadan deştiler hep yaramı
Bıktım çekmekten dünyanın kahrını
Allah'ım baştan yaz benim yazımı
Bıktım çekmekten dünyanın kahrını
Allah'ım baştan yaz benim yazımı
Her gün isyanım var benim kadere
Ne güldürdü ne öldürdü bir kere
Cehennem dertleri var cennetimde
Ben yaşarken ruhum öldü içimde
Cehennem dertleri var cennetimde
Ben yaşarken ruhum öldü içimde
Nerelerdesin
Yine hayallerim deli dolu
Yine duygularım paramparça
Nerelerdesin
Hasretim sana yüreğim yanar
Mevsimler değişir çiçekler solar
Nerelerdesin nerelerdesin ah
Hadi meleğim geri dön bana
Sevda çiçeğim geri dön bana
Sensiz hiç olmam sensiz yapamam
Nerelerdesin nerelerdesin
Geri dön bana nerelerdesin
Ey benim dertli başım
Ey benim ekmek aşım
Ey benim can yoldaşım
Nerelerdesin
Ey benim dertli başım
Ey benim ekmek aşım
Ey benim can yoldaşım
Nerelerdesin
Yine duygularım dolu dizgin
Yine uykularım delik deşik
Nerelerdesin
Gökyüzü kızgın şimşekler çakar
Ay güneş tutulur kıyamet kopar
Nerelerdesin nerelerdesin ah
Hadi meleğim geri dön bana
Sevda çiçeğim geri dön bana
Sensiz hiç olmam sensiz yapamam
Nerelerdesin nerelerdesin
Geri dön bana nerelerdesin
Ey benim dertli başım
Ey benim ekmek aşım
Ey benim can yoldaşım
Nerelerdesin
Ey benim dertli başım
Ey benim ekmek aşım
Ey benim can yoldaşım
Nerelerdesin
Ey benim dertli başım
Ey benim ekmek aşım
Ey benim can yoldaşım
Nerelerdesin
Usta
Çilesiz bir günüm olmadı gitti
Bilmedim ömrümün suçu ne usta
Allah'ın gücüne gider mi bilmem
Verdiği bu candan ben bıktım usta
Çilesiz bir günüm olmadı gitti
Bilmedim ömrümün suçu ne usta
Allah'ın gücüne gider mi bilmem
Verdiği bu candan ben bıktım usta
Mutluluk kapımı çalmadı gitti
Dalımda bir yaprak görmedim usta
Murat yalan imiş umutsa hayal
Böyle yaşamaktan bıktım ben usta
Bıktım ben usta
Böyle yaşamaktan bıktım ben usta
Mutluluk kapımı çalmadı gitti
Dalımda bir yaprak görmedim usta
Murat yalan imiş umutsa hayal
Böyle yaşamaktan bıktım ben usta
Bıktım ben usta
Böyle yaşamaktan bıktım ben usta
Bu kötü yazıma kader diyorlar
Dertler zincirine vuruldum usta
Gittiğim bu yolun dönüşü yoktur
Hakkını helal et elveda usta
Bu kötü yazıma kader diyorlar
Dertler zincirine vuruldum usta
Gittiğim bu yolun dönüşü yoktur
Hakkını helal et elveda usta
Mutluluk kapımı çalmadı gitti
Dalımda bir yaprak görmedim usta
Murat yalan imiş umutsa hayal
Böyle yaşamaktan ben bıktım usta
Ben bıktım usta
Böyle yaşamaktan ben bıktım usta
Mutluluk kapımı çalmadı gitti
Dalımda bir yaprak görmedim usta
Murat yalan imiş umutsa hayal
Böyle yaşamaktan ben bıktım usta
Ben bıktım usta
Böyle yaşamaktan ben bıktım usta
Çilesiz bir günüm olmadı gitti
Bilmedim ömrümün suçu ne usta
Allah'ın gücüne gider mi bilmem
Verdiği bu candan ben bıktım usta
Mutluluk kapımı çalmadı gitti
Dalımda bir yaprak görmedim usta
Murat yalan imiş umutsa hayal
Böyle yaşamaktan bıktım ben usta
Elveda usta
Hoşçakal usta
Gönderen: Serdar - 09-25-2023, 10:45 AM - Forum: Biyografiler
- Yanıt Yok
Müslüm Gürses Kimdir? Biyografisi
Müslüm Gürses, doğum adıyla Müslüm Akbaş, (7 Mayıs 1953;[6][7] Fıstıközü, Halfeti, Şanlıurfa - 3 Mart 2013,[8] İstanbul), Türk arabesk ve halk müziği sanatçısı, besteci, söz yazarı ve oyuncu. Dünya genelinde "Father of Arabesque",[9][10][11] Türkiye'de ise "Arabeskin Babası" ve "Müslüm Baba" olarak tanınmaktadır.
90'lı yıllardan itibaren bazı pop ve rock tarzındaki parçaları da repertuvarına katarak Kayahan'ın "Sarı Saçlarından Sen Suçlusun", Zülfü Livaneli'nin "Belalım, Çırak Aranıyor" Nilüfer’in "İnkar Etme, Olmadı Yar", Adnan Ergil'in "Böyle Ayrılık Olmaz, Hava Nasıl Oralarda?", Teoman’ın "Paramparça", Tarkan’ın "İkimizin Yerine", Bülent Ortaçgil'in "Sensiz Olmaz", Murathan Mungan'ın "Olmasa Mektubun", Kenan Doğulu'nun "Tutamıyorum Zamanı", Sezen Aksu'nun "Sorma, Vazgeçtim", Fikret Kızılok'un "Gönül" ve Şebnem Ferah'ın "Sigara" adlı çalışmalarını da seslendirdi.
1979 yılında ilk defa "İsyankar" filmiyle kamera karşısına geçen Gürses, toplam 40 sinema filminde rol almıştır.
Hayatı Çocukluğu Şanlıurfa dönemi
Annesi Emine Hanım ile babası Mehmet Bey önceleri Tisa olarak bilinen ancak adı 1960'lı yıllarda Fıstıközü olarak değiştirilen Şanlıurfa'nın Halfeti ilçesine bağlı bir köyde tanışmıştır. 1951 yılında evlendiklerinde henüz 17 yaşındaydılar, yaşamları yoksulluk içinde geçmekteydi. 7 Mayıs 1953'te Şanlıurfa'nın Halfeti ilçesinin Fıstıközü köyünde kerpiç bir evde Emine Hanım ile Mehmet Bey'in ilk çocuğu olarak dünyaya gelmiştir.[12][13]
Babası Mehmet Akbaş rençberlik yapmaktadır. Müslüm dünyaya gelince geçim sıkıntısı daha da dert olmaya başlamış ve çok geçmeden bu sıkıntılı dönemde Akbaş ailesinin Ahmet isminde bir çocuğu daha olmuştur. Bu köyde yaşamak onlar için çok zor olmaya başlayınca Emine Hanım akrabalarıyla konuşmuş ve daha iyi bir yaşam sürmeleri için taşınmaları gerektiğini söylemiş ve Akbaş ailesi ekonomik nedenlerden dolayı göç etmek zorunda kalmıştır.
Adana dönemi
Büyük umutlarla Adana Hürriyet Mahallesi'ne varmışlardı. Burada umutları tarifi olmayan acılara dönüşecekti. Yoksulluk yine aynı yoksulluktu. Bu mahalleye alışmaları zor olmamıştır. Baba Mehmet Akbaş çoktan alışmış ve kısa zamanda lakabı Deli Mehmet olmuştur. Emine Hanım çalışmaya başlamış, Müslüm ise o yokken kardeşi Ahmet'e bakmak zorunda kalmıştır. Daha o yaşlarda iken Müslüm'ün davranışları olgun bir erkek gibiydi, hiç çocuk olamamıştır. Okula başladığında bile yaşıtlarıyla hiç oynayamamış ve bir kenarda oturup oyun oynayanları seyretmiştir. Okuldan çıkınca da hemen eve koşup annesine yardım etmiştir. Bu dönemde bir kız kardeşi daha dünyaya gelmiş ve Müslüm'ün sorumluluğu daha da artmaya başlamıştır. Müslüm burada hayatı erken öğrenmek zorunda kalmış ve dirseğini okul sıralarında değil, kunduracıda terzi tezgâhında çürütmüştür.
Sanat yaşamı
Gürses, şarkıcılığa 1965 yılında, küçük yaşta Adana'da bir çay bahçesinde şarkılar söyleyerek başladı, aynı zamanda halkevine de gitti. Terzi çıraklığı ve kunduracılık yaptı, o yıllarda bir gazinoda sahneye çıktı. Ayrıca ilkokuldan mezun olduktan sonra 14 yaşındayken, 1967 yılında Adana Aile Çay Bahçesi’nde düzenlenen yarışmaya katılmak istedi. Babası Mehmet Akbaş yarışmaya katılmasın diye oğlunun saçını kesti. Gürses yine de yarışmaya katılmış ve birinci olmuştur. Sesiyle küçük yaşlarda dikkat çeken Gürses, kendisiyle yapılan bir röportajda o dönemle ilgili olarak şunları söylemiştir: "İlkokulu bitirdim. Gerisi yok. Adana'da damda yatarken uzun hava okudum. Arkadaşım Halkevine gidiyordu. Ben de gittim. Derken Çukurova Radyosu'nda sanatçı oldum."
Soyadını da orada çalışırken “Gürses“ olarak değiştirirler.
1967 yılından itibaren TRT-Adana-Çukurova Radyosu'nda da her hafta Cumartesi günü canlı olarak türküler söyledi. 1968 yılından itibaren piyasaya ilk 45'likleri çıkarmaya başladı. İlk plağı 1968 tarihli Emmioğlu / Ovada Taşa Basma plağıdır ve Ömür Plak, Adana basımıdır. Ömür Plak ile toplam 4 adet 45'lik yaptı.
İstanbul'a gelen Gürses, Selahattin Sarıkaya'nın sahibi olduğu Sarıkaya Plak ile 2 adet 45'lik plak doldurdu: Giyin Kuşan Selvi Boylum / Hayatımı Sen Mahvettin ile Gitme Gel Gel / Haram Aşk.
Daha sonra 1969 yılında yine İstanbul'da Palandöken Plak firması ile ilk çıkış parçası olan Sevda Yüklü Kervanlar şarkısını içeren Sevda Yüklü Kervanlar (Gazelli) / Vurma Güzel Vurma isimli 45'lik plağı çıktı. Bu plak tam 300.000 adet satarak rekor kırmıştır.
1971 yılında ise Hülya Plak firması ile ikinci çıkış parçası olan Ben İnsan Değil miyim? şarkısını içeren Ben İnsan Değil miyim / Seni Sevmek İçin Ölmek mi Lazım isimli 45'lik plağı çıktı.
1973 yılında Mamak'ta askerliğini yapmıştır.[14]
Gürses, Palandöken Plak firması ile tam 13, sonra Bestefon Plak firması ile tam 4, daha sonra Hülya Plak ile 15 ve nihayet Çınçın Plak ile 2 adet 45'lik plak doldurdu.
1980 yılında Emre Plak firmasından Esrarlı Gözler albümünü çıkartmıştır. Albüm Türkiye ve Almanya başta olmak üzere tüm dünyaya arabesk tarz müziği tanıtan ve sevdiren en marjinal albümlerden birisidir. Albümde hareketli kabul edilebilecek hiçbir parça bulunmamaktadır. Gürses'in artık geniş kitlelere yayıldığı albümdür.[15] Gecekondu kalabalıkları Orhan Gencebay'a Kral, Ferdi Tayfur'a Abi derken Gürses Baba lakabını almıştır.[16]
Gürses, 80'li yıllardan itibaren arabesk ve Türk halk müziği tarzlarının yanında diğer tarzları da repertuvarına katmaya başladı. Artık albümlerinde Türk sanat müziği tarzında eserlere daha çok yer vermeye başladı. Ölüyorum Kederimden eserinin yeni tekrar seslendirdi ve Esrarlı Gözler albümünde yer aldı. Dalgalandım, Neyleyim Neyleyim, Mehtaplı Gecelerde, Kara Bulutları Kaldır Aradan, Unutamazsın şarkıları albümlerinde yer aldı. 1988 yılında Türk sanat müziği ağırlıklı olan Maziden Bir Demet albümü piyasaya sürüldü.
1986 yılında Bayar Müzik firmasından çıkardığı Küskünüm albümü Türkiye'de tüm zamanların en çok satan albümüdür.[17][18] Albüm sadece yasal olarak 12 milyondan fazla satmıştır.[19][20][21]
1987 yılında Elenor Müzik firmasıyla 5. albümü olan Gitme albümü yayımlanmıştır. Albüm satış rekoru kırmış ve albüme ismini veren Gitme şarkısı 1987 yılının en iyi şarkısı seçilmiştir.[22] 1988 yılında kasetlerinin peynir ekmek gibi satıldığı söylendi.[23]
90'lar
90'lı yıllarda sıkça artan korsan albümleriyle yıllarca gündeme gelen Gürses artık gazetelere konu olmuştur. Bir gazetede Gürses'in sadece 6 ayda 20 kaset yaptığı yazılmıştır. 90'lı yıllar Gürses'in arabesk, Türk halk müziği ve Türk sanat müziği dışında yeni tarzları repertuvarına katmaya başladığı dönemdir.
1990 yılında Uğur Plak firmasından çıkardığı Benim Kaderim / Arkadaş Kurbanıyım albümüne ismini veren Benim Kaderim şarkısında pes ve tiz seslerin aynı anda okunmasıyla Türkiye'de ilk kez çift ses kullanılmıştır.
1991 yılından itibaren bazı pop, Azerice, ilahi tarzdaki şarkıları da repertuvarına kattı.Zülfü Livaneli'nin "Belalım, Çırak Aranıyor", Nilüfer’in "İnkar Etme", Adnan Ergil'in "Böyle Ayrılık Olmaz, Hava Nasıl Oralarda?", Kayahan'ın "Sarı Saçlarından Sen Suçlusun"; "Aygız", "Can Yar", "Ayrılık"; "Tövbe Etmek" şarkılarını seslendirdi.
1992 yılında Elenor Müzik etiketiyle yayımlanan Müslümce'92 albümünde yer alan Sen ve Ben şarkısı kayıtlara göre bu şarkıyı ilk Müslüm Gürses seslendirmiştir. Böylece bu şarkı Gürses ilk defa kendisinin seslendirdiği pop tarzındaki şarkı olmuştur. Şarkıyı daha sonra Seda Sayan ve İpek Pınar seslendirmiştir. Aynı yıl Gürses'in Bayar Müzik etiketiyle Zalim (Bir Bilebilsen) albümü yayımlanmıştır. Albüm Gürses'in en çok satan albümlerindendir.
1994 yılında Elenor Müzik etiketiyle Senden Vazgeçmem albümü yayımlandı. Albüm büyük bir etki yaratmış olup Gürses'in ilk kez kliplerinin yayımlandığı albümdür. Gürses bu albüm için "Senden Vazgeçmem", "Hangimiz Sevmedik", "Evlat", "Haydar Haydar" şarkılarına klip çekmiştir.
1995 yılında Japonya'daki bir ses laboratuvarında Japon ses mühendisleri tarafından Müslüm Gürses’in sesi incelenmiş ve yapılan testler sonrasında Gürses'in sesini yüzde yüz kusursuz kullandığı bilimsel olarak kanıtlanmıştır.[24][25][26] Müslüm Gürses'in ses genişliği en az 3.5 oktavdır, bu ses genişliği operacılarda bulunmaktadır.[27][28]
1998 yılında ise Gürses'in o dönemde 14 yıl boyunca albümlerini çıkardığı Elenor Müzik firmasıyla Müslüm Gürses Klasikleri albümünü yaptıktan sonra Gürses'in Elenor Müzik firmasıyla yolları ayrılmış ve 1999 yılında Ulus Müzik'e transfer olmuştur. Gürses'in Elenor Müzik firmasından yolları ayrılmasına rağmen 1999 - 2001 yılları arasında Garipler, Arkadaşım, Zavallım, Müslüm'ce Türküler 2001 ve Sadece (Türk Sanat Müziği) albümleri yayımlandı. Yayımlanan 50 şarkı Gürses'in 1999 yılından önce seslendirdiği şarkılardır. Gürses bu yıllarda Ulus Müzik ve Universal Müzik ile çalışmıştır.[29]
2000'ler
2000'li yıllarda Gürses yine alışılagelmişin dışına çıkmaya devam etmiştir. 90'lı yılların başlarında pop tarzına geçiş süreciyle artık 2000'li yıllarda pop tarzı ön plana çıkmıştır. Popla birlikte rock, caz, world music tarzları da repertuvarına katmıştır.
2000 yılında Uğur Bayar'la son albüm çalışması olan Biz Babadan Böyle Gördük albümü Ulus Müzik etiketiyle yayımlanmıştır. Gürses bu albümle birlikte caz ve world music tarzlarını da repertuvarına katmıştır. Albümde yer alan Dayan Yüreğim şarkısını caz enstrümanları eşliğinde seslendirilmiştir. Albümde yer alan world music tarzındaki O Gitti Dönmeyecek şarkısında ise Doğu - Batı sentezleri kullanılmıştır.
2001 yılında Universal Müzik etiketiyle Dünya Yalan albümü yayımlandı. Albüm Gürses'in ses getiren albümlerinden olup albümde yer alan Nilüfer'in Olmadı Yar şarkısı tutmuş ve bu şarkıyla birlikte artık Gürses albümlerinde pop tarzı ön plana çıkmaya başlamıştır.[30]
2002 yılında Bayar Müzik etiketiyle Paramparça albümü yayımlandı. Gürses Teoman'ın Paramparça şarkısını seslendirmiş ve artık rock tarzını da repertuvarına katmıştır.[31] Gürses'i stüdyoda ziyaret eden Teoman, Gürses hakkında şunları söylemiştir: "Ben herkesi dinlemem ama Müslüm Gürses'in yeri ayrıdır. Onun müziğini ve felsefesini severim. Özellikle Usta ve Meselem şarkılarını çok beğenirim. Paramparça'yı da benden iyi yorumlayacağına eminim.” Süha Yavuz, proje hakkında ilk olarak Gürses'e Şebnem Ferah'ın "Deli Kızım Uyan” şarkısını söyletmek istediğini ancak Şebnem Ferah'ın bunu kabul etmemesi üzerine Teoman'a teklif götürmüş ve Teoman Ben o adama bayılırım. Süper yorumcu. diyerek yeni patlayan şarkısını Gürses'e vermiştir.[32]
2003 yılında sözleri Sezen Aksu'ya bestesi Tarkan'a ait "İkimizin Yerine” şarkısını seslendirerek Dirlik Müzik etiketiyle İkimizin Yerine albümü yayımlandı.[33]
2004 yılında Bülent Ortaçgil'in "Sensiz Olmaz”, Murathan Mungan'ın "Olmasa Mektubun” şarkılarını seslendirdi. Aynı yıl Kadırga Müzik etiketiyle yayımlanan Uyanma Zamanı / Kıyak Bitti albümünde Kemal İnci'ye ait ”Yalnızlar Rıhtımı” şarkısı da yer aldı.
2005 yılında Sun Müzik etiketiyle yayımlanan Bakma albümünde sözleri Orhan Veli Kanık'a müziği Altan İlter'e ait “Anlatamıyorum” eserine yer verdi.[34]
1 Şubat 2006'da Gönül Teknem / Sen Olmayınca adlı albümü Seyhan Müzik etiketiyle raflardaki yerini almıştır. Daha sonra Gürses’in yazar Murathan Mungan’la hazırlıkları 2 yıl süren ortak projesi “Aşk Tesadüfleri Sever” 18 Nisan 2006’da Pasaj Müzik etiketiyle müzik marketlerdeki yerini aldı. Mungan’ın sözlerini yazdığı, David Bowie’den Garbage’a, Leonard Cohen’den Jane Birkin’e birçok yabancı müzisyenin bestesini yaptığı şarkıları seslendirdi. Albümde Müslüm Gürses'in Sezen Aksu düet şarkısı olan 'Sebahat Abla şarkısı bulunmaktadır.
Sonra 6 Şubat 2009'da yine Pasaj Müzik firmasından çarpıcı bir albüm olan "Sandık" albümü ile Müslüm Gürses sahnelere geri döndü. Bu albümde Kenan Doğulu'nun "Tutamıyorum Zamanı” şarkısı yer aldı. Albümde Gürses'in Öykü Gürman ile düet yaptığı Sarıl Bana şarkısı 3 günde 1,5 milyon satarak rekor kırmıştır.[35]
2010 yılında 2010 FIBA Dünya Basketbol Şampiyonası'nın açılışında yer aldı.[36] Aynı yıl kasım ayında yine Pasaj Müzik ile "Yalan Dünya" isimli bir albüme imza attı. Albümde Şebnem Ferah'ın "Sigara", şarkısı da yer Yahya Kemal Beyatlı'nın "Sessiz Gemi", Şehrazat'ın "Flu Gibi", Tuna Kiremitçi'nin "Mucize" ve Gürses 1991 yılında Bir De Benden Dinleyin albümünde yer alan "Belalım" şarkısını tekrar seslendirdi. Bu albüm Gürses'in hayattayken resmi olarak yayımlanan son albümü oldu. Aynı yıl çeşitli sanatçıların da yer aldığı Enbe Orkestrası'nın albümü için "Kalbim" şarkısını seslendirdi ve albümün ismi Kalbim olarak yayımlandı.
Gürses'in ölümünden sonra da albümleri yoğun ilgi görmeye devam etmiş ve ölümünden sonra ilk 4 günde en az 1 milyondan fazla sattığı söylenmiştir.[37][38]
2013 yılında ise Gürses'in tamamlayabildiği son albüm olan Veda - Ervah-ı Ezelde albümü için Gürses hayattayken "Ölürsem albümün adını Veda koyun." şeklinde vasiyetinde bulunmuş ve ölümünden 40 gün sonra çıkan bu albüm, albüm satışlarının az olmasına rağmen sadece 2 saatte 25 bin satarak tükenmiştir.[39]
Doğum tarihi karışıklığı
Gürses'in doğum tarihi kimliğinde 5 Temmuz 1953 olarak belirtilmiştir[40] fakat Gürses 16 Eylül 1998'de Esra Ceyhan'ın sunduğu Esra Ceyhan Show programında ve 26 Ocak 2007'de Beyazıt Öztürk'ün sunduğu Beyaz Show programında gerçek doğum tarihini 7 Mayıs 1953 olarak açıklamıştır.[41][42]
Geçirdiği trafik kazası
Gürses 1978 yılında Tarsus'tan Adana'ya dönerken alkollü araç kullanan şoförün yolda duran tırı fark edememesi sonucu büyük bir kaza gerçekleşerek şoför hayatını kaybetmiş, Gürses ise öldü sanılarak morga kaldırılmıştır. Sonra Gürses'in yaşadığı fark edildikten sonra hemen ameliyata alınmıştır. Gürses'e ameliyatta beynini koruyacak plaka takılmış ve alnına alacağı en ufak bir darbede kör olma hatta ölme tehlikesiyle karşı karşıya kalacaktı. Gürses bu plakadan dolayı sorulara geç cevap verecek olması nedeniyle insanlar Gürses'i alkollü zannetmiştir. Koku alma duyusunu tamamen, işitme duyusunu da %50 yitirmiş ve yavaş konuşmaya başlamıştır. Gürses geçirdiği kaza ile ilgili olarak şunları söylemiştir: "78-79 yılıydı. Tarsus'ta bir gazinoda konserim vardı. Şoför arkadaşımız beni her gece iş bittikten sonra evime götürüyordu. Yine gecelerden biri program bitti, arabaya bindik ama içimden bir ses arkaya otur dedi. Program yorgunluğundan olsa gerek sızmışım. Sonra yolda duran bir tıra çarpıyoruz. Yolda jandarmalar tesadüfen fark etmese ölebilirdim. Sonra alıp hastaneye götürmüşler… Ben ölümü yaşadım aslında… Bana göre yeniden hayata dönmüş olmam, Allah’ın bir lütfudur. Alın kemiğim un ufak olduğu için en küçük bir darbede ölebilir ya da kör kalabilirim… Ameliyatta alnıma beynimi koruyacak plaka gibi bir şey taktılar… O korkunç kazadan sonra koku alma duyumu yitirdim… Hiçbir kokuyu alamıyorum ne yazık ki şimdi… Çok kuvvetli parfümler ispirto kokusu veriyor bana… Ayrıca işitme duyumu da yüzde elli yitirdim… Çok ağır işitirim… Neyse, buna da şükür, yaşıyoruz işte…"
Jiletli konserleri
Gürses'in konserlerinde tarihte eşi ve benzeri dahi görülmeyen manzaralar ortaya çıkmıştır. Gürses konserlerinde taşkınlıklar yaşanmış, izleyiciler kendilerini jiletleyerek zarar vermişlerdir.[43][44] Gürses, konserlerinde yaşanan taşkınlıkların üzerine Çocuklar yapmayın, kendinizi çok güç duruma sokuyorsunuz, yapmayın bunu yapmayın. Konser yaptığımızın farkına varamıyoruz, ne yapayım şimdi ben. dese de hayranlarına dinletememiştir.[45] Müslüm Gürses konserlerinde taşkınlıkların yaşanması nedeniyle konser alanlarını birçok kez terk etmek zorunda kalmıştır.[46][47] 12 Aralık 1999'da ise Gürses'in Sivas'ta verdiği konser sırasında henüz daha ikinci şarkısını seslendirirken yeterli güvenlik önlemlerinin alınmamasından dolayı kavgalar başlamıştır. Olayların yaşandığı sırada bir hayranı Gürses'e çiçek vermek istemiş ve hayranı ile korumalar arasında tartışma çıkmıştır. Çıkan tartışmada hayranının yumruğu Gürses'in suratına gelmiş ve hayranı tarafından gözü morartılmıştır.[48][49]
Bıçaklanma olayı
Gürses bir gün Bursa'da verdiği konserde kendisine aşırı sevgi duymasından dolayı hayranı tarafından bıçaklanmıştır.[50][51] Daha sonra Gürses kendisini bıçaklayan hayranından şikayetçi olmamıştır ve affetmiştir.[52][53]
Dinleyici kitlesi
Gürses'in dinleyici kitlesi birçok araştırmaya konu olmuştur. Doktora tezleri dahi yazılmıştır (Mesela 2002/ Bağlam Yayıncılık: Caner Işık/Nuran Erol, "Arabeskin Anlam Dünyası ve Müslüm Gürses Örneği").
Ölümü
Müslüm Gürses, 15 Kasım 2012 Perşembe günü Memorial Hastanesi'nde geçirdiği by-pass ameliyatından sonra akciğer ve kalp yetmezliği nedeniyle yoğun bakıma kaldırıldı ve solunum cihazına bağlandı. Gürses, 3 Mart 2013'te, yaklaşık dört aydır tedavi görmekte olduğu İstanbul Memorial Hastanesinde öldü. 4 Mart 2013 günü Teşvikiye Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.[54][55]
Müslüm Gürses Müzik ve Sanat Müzesi
Gürses'in ölümünden sonra Şanlıurfa Valiliği tarafından Gürses'in anısına müze yapmış ve 5 Ekim 2013'te Müslüm Gürses Müzik ve Sanat Müzesi açılmıştır.[56] Müzeyi yıl boyu ortalama 200 bin kişinin ziyaret ettiği söylenmiştir.[57]
Ölümünden sonra yayımlanan şarkılar
Müslüm Gürses'in ölümünden sonra daha önce yayımlanmamış şarkıları ortaya çıkmaya devam etmektedir. Gürses'in Elenor Müzik etiketiyle yayımlanmaya devam eden Mahzendeki Şarkılar serisindeki şarkılar demo olup eserlerin üzerine müzik eklemesi yapılarak piyasaya sunulmaktadır. Şu ana kadar Gürses'in farklı müzik şirketleri üzerinden toplamda 46 yeni şarkısı yayımlanmıştır.
2013 yılında 13 yeni şarkısı yayımlandı. Bayar Müzik etiketiyle Kamyoncunun Şarkısı adlı tek şarkılık albümü yayımlandı. Gürses bu şarkıyı Mercedes-Benz firması için seslendirmiştir. Onur Akın'ın 25. sanat yılına özel olarak seslendirdiği Asi ve Mavi şarkısı Seyhan Müzik etiketiyle yayımlandı. Gürses'in bitirdiği son albüm olan Veda - Ervah-ı Ezelde 11 şarkıdan oluşan albümü Kadırga Müzik etiketiyle yayımlandı. Albüm 2 saat içerisinde 25 bin sattı.
2014 yılında Gürses'in Kadırga Müzik firmasındaki son şarkıları Benden Bu Kadar / Son Şarkılarım adı altında yayımlandı. Bu albümde Gürses'in 6 yeni şarkısı yayımlandı. Aynı yıl Elenor Müzik şirketinin patronu Muhteşem Candan, Gürses'e ait daha önce resmi olarak yayımlanmamış 104 şarkının olduğunu açıklamıştır.[58]
2017 yılı Mahzendeki Şarkılar albüm serisinin başlangıcı oldu ve seri Elenor Müzik etiketiyle yayımlanmaktadır. Muhteşem Candan'ın bahsettiği şarkılardan 10 tanesi Mahzendeki Şarkılar adı altında yayımlandı. Gürses bu albümle 2017 yılına damga vurdu.[59]
2019 yılında Mahzendeki Şarkılar serisinin 2. albümü olan Mahzendeki Şarkılar 2 albümü yayımlandı.
2020 yılında Gürses'in 1971 yılında Bestefon Plak şirketi için seslendirdiği söylenen Izdırap Yükümdür / Sahte Aşkına Elveda 45'lik plağı Topkapı Plak etiketiyle dijital platformlarda yayımlandı. Izdırap Yükümdür şarkısı Gürses'in 1990 yılında Elenor Müzik etiketiyle Meyhaneci / Kırık Sazım albümünde yayımlandı. Böylece bu şarkının ilk versiyonu ortaya çıkmıştır.
2022 yılında Mahzendeki Şarkılar serisinin 3. albümü olan Mahzendeki Şarkılar 3 albümü yayımlanmaya devam etmektedir. Bu albüm, serinin diğer 2 albümünden farklı olarak şarkılar her ay 1 veya 2 şarkı olarak dijital platformlardan yayımlanmaktadır.
Ana madde: Müslüm Gürses'in ölümünden sonra yayımlanmış şarkıları listesi
HAKKINDA KISACA
Doğum adı Müslüm Akbaş
Unvanı Arabeskin Babası (Father of Arabesque) • Müslüm Baba (Müslüm Father) • Arabeskin Kralı[1][2]
Doğum 7 Mayıs 1953[3]
Fıstıközü, Halfeti, Şanlıurfa, Türkiye
Ölüm 3 Mart 2013 (59 yaşında)
İstanbul, Türkiye
Başladığı yer Adana
Tarzlar Arabesk · Türk halk müziği · Türk sanat müziği · pop · rock · Azerbaycan müziği · ilahi · caz · world music
Meslekler Ses sanatçısı · söz yazarı · besteci · oyuncu
Çalgılar Bağlama, piyano[4]
Etkin yıllar 1965-2013
Müzik şirketi Elenor · Bayar · Universal · Pasaj · Ulus · Seyhan · Emre · İdobay · Disco · Kalan · DMC · Ada
Resmî site muslumgurses.com.tr
Eş Muhterem Nur
(e. 1986; ö. 2013)
Önemli çalgılar
Bağlama[5]
Diskografi Stüdyo albümleri
1977 Müslüm Gürses 1 Çınçın Plak
Müslüm Gürses 2
1978 Müslüm Gürses 3
1979 Müslüm Gürses 4
Gazla Şoför
Merhamet Dileme Benden
Bağrıyanık Saner Plak
1980 Esrarlı Gözler Emre Plak
1981 Mutlu Ol Yeter Modern Plak
1982 Tanrı İstemezse Uzay Plak
1983 Anlatamadım Kale Plak
Müzik Ziyafeti Akdeniz Plak
1984 Yaranamadım Elenor Müzik
1985 Güldür Yüzümü
1986 Sevda Yolu
Küskünüm Bayar Müzik
Yıkıla Yıkıla Elenor Müzik
1987 Gitme
Talihsizler
Dünden Bugüne Anılarımla Sarp Plak
1988 Aldatılanlar Özbir Müzik
Dertler İnsanı Elenor Müzik
Maziden Bir Demet Sedef Müzik
Vefasız Alem Elenor Müzik
1989 Bir Fırtına Kopacak Akdeniz Plak
Bir Kadeh Daha Ver Sarp Plak
Mahsun Kul Elenor Müzik
1990 Müslüm Gürses Konseri Konser albümü
Güle Güle Git Bayar Müzik
Benim Kaderim / Arkadaş Kurbanıyım Uğur Plak
Hüzünlü Günler Disco Plak
Meyhaneci / Kırık Sazım Elenor Müzik
1991 Bir De Benden Dinleyin
Sen Neredesin Ben Neredeyim Bayar Müzik
Yüreğimden Vurdun Beni Sarp Plak
Her Şey Yalan Elenor Müzik
1992 Müslümce'92
Zalim (Bir Bilebilsen) Bayar Müzik
1993 Dağlarda Kar Olsaydım Elenor Müzik
1994 Senden Vazgeçmem
İnsaf / Kahire Resitali Uğur Plak
1995 Bir Avuç Gözyaşı / Tövbe Etmek Elenor Müzik
Benim Meselem
1996 Topraktan Bedene / İsyanım Var
1997 Nerelerdesin?
Sultanım İdobay Müzik
Usta / Ne Yazar Elenor Müzik
1998 Gönlünüze Taht Kuran Şarkılarla Müslüm Gürses Klasikleri
1999 Garipler
Vay Canım Ulus Müzik
Arkadaşım Elenor Müzik
2000 Zavallım
Biz Babadan Böyle Gördük Ulus Müzik
2001 Müslüm'ce Türküler 2001 Elenor Müzik
Dünya Yalan Universal Müzik
Sadece (Türk Sanat Müziği) Elenor Müzik
2002 Paramparça Bayar Müzik
Müslüm Baba ile Yolculuk Universal Müzik
Açık Hava Konserleri 1 Konser albümü
Açık Hava Konserleri 2 Konser albümü
Açık Hava Konserleri 3 Konser albümü
2003 Kaçamam Ki Kaderimden / Yanlış Yaptın Özdemir Plak
İkimizin Yerine Dirlik Müzik
Yanarım Bayar Müzik
2004 Uyanma Zamanı / Kıyak Bitti Kadırga Müzik
2005 Bakma Sun Müzik
Ayrılık Acı Bir Şey Görüntüevi Müzik
2006 Gönül Teknem / Sen Olmayınca Seyhan Müzik
Aşk Tesadüfleri Sever Pasaj Müzik
2009 Sandık
2010 Yalan Dünya
2013 Veda - Ervah-ı Ezelde Kadırga Müzik
2014 Benden Bu Kadar / Son Şarkılarım
2017 Mahzendeki Şarkılar Elenor Müzik
2019 Mahzendeki Şarkılar 2
2022 Mahzendeki Şarkılar 3
45'likler
Gürses Ömür Plak'tan 4, Sarıkaya Plak'tan 2, Palandöken Plak'tan 13, Bestefon Plak'tan 4, Hülya Plak'tan 15, Çın Çın Plak'tan 2, Saner Plak'tan 1 olmak üzere hayatı boyunca toplam 41 adet 45'lik plak çıkarmıştır.[60][61] Ölümünden 7 yıl sonra 2020 yılında ise Müslüm Gürses'in 1971 yılında Bestefon Plak firmasına okumuş olduğu ancak o dönemde piyasaya çıkarılmayan 45'lik plağı 49 yıl sonra dijital olarak yayımlanmıştır.[62]
Yıl Albüm adı Yapımcı Bilgiler
1968 Emmioğlu / Ovada Taşa Basma Ömür Plak Plak No 5
Duman Dumana / Aşk Olmaz Olsun Plak No 6
Aşkı Senden Öğrendim / Aylar Geçiyor Sensiz Plak No 9
Gözümde Yaşlar Dinmiyor / Altın Kafestir Benim Durağım Plak No 10
1969 Giyin Kuşan Selvi Boylum / Hayatımı Sen Mahvettin Sarıkaya Plak Plak No 5
Gitme Gel Gel / Haram Aşk Plak No 6
Sevda Yüklü Kervanlar (Gazelli) / Vurma Güzel Vurma Palandöken Plak Plak No 745
Gezdim Dolaştım Gurbet Elleri / Özür Diliyorum Senden Plak No 763
Rakı Şarap Farketmez / Bir Fincan Kahve Olsam Plak No 764
Söyle Doktor / O Yeşil Gözlerin Plak No 771
Sevgilim Perisin / Düştüm Senin Aşkına Plak No 772
1970 Aşk Gölü / Beni Ağlatanlar Plak No 785
Gönlümde Çiçekler / Günahım Dünyaya Sığmaz Plak No 786
Altın Kafes / Gözleri Belalı Plak No 789
Yalvarırım Felek Tutmaz / Yeter Tanrım Yeter Plak No 796
Nasıl Özür Dileyim / Genç Yaşımda Plak No 798
Ulu Tanrım Bu Ne Çile / Pişman Değilim Plak No 804
Bu Nasıl Dert / Teşekkür Ediyorum Plak No 805
Ağlayanlara Gülünmez / Aşk Bilmecesi Plak No 813
1971 Eştiğin Kuyuya Düştün / Kurban Olduğum Bestefon Plak Plak No SS 11
Bilmeyerek Kırdım Seni / İç Bir Kahve Sigara Plak No SS 13
Bir Dilim Beyaz Peynir / Sensiz Geceler Plak No SS 18
Çivi Çiviyi Söker / Karşılıksız Sevenler Plak No SS 21
Ben İnsan Değil Miyim / Seni Sevmek İçin Ölmek Mi Lazım Hülya Plak Plak No 506
Ne Geçti Eline (Gazelli) / Bir Lokma Ekmek Plak No 507
Adam Mı Oldun / Bal Mısın Şeker Misin Plak No 508
1972 Sen Yoksun Diye / Bu Kadar İşkence Günah Plak No 578
Günahkar Mı Doğdum Bilmem / Kederliyim İçiyorum Plak No 618
Çilekeş (Yaşamak İstemiyorum) / Bu Günün Yarını Var Plak No 660
1973 Kaybolan Günler / Yarap Al Canımı Plak No 713
Ümit Dünyası / Aşkı Seninle Tattı Bu Gönül Plak No 752
Hayat Bir Kumarhane / Son Dileğim Plak No 775
1974 Hasret Rüzgarı / İnsafa Gel İnsafa Plak No 801
Mahzun / Ümit Ver Artık Plak No 826
1975 Kaderde Varmış Ayrılmak / Kaderimin Zulmü Plak No 832
Ah (Gel De İçme) / Ölüyorum Kederimden Plak No 854
1977 Mimar / Of Yarap Çınçın Plak Plak No 501
İçiyorsam Sebebi Var (Böylesine) / Sevenler Acısın Hülya Plak Plak No 883
Sevmezsen Olmuyor / Yalvarış Plak No 887
1978 Dünya Ne Hale Gelmiş / İsyankar Çınçın Plak Plak No 712
1979 Sevenler Anlar / İntizar / Hüdai Tanımasa İdim (İsyankar Filminin Unutulmaz Şarkıları) Saner Plak Plak No 101
2020 Izdırap Yükümdür / Sahte Aşkına Elveda Topkapı Plak
Tekliler
Yıl Albüm adı Şarkı adı Yapımcı Bilgiler
1979 "Daha Ne Uyuyon Eşek Kafalı" Film müziği
1980 "Gitti Canımın Cananı" Film müziği
1980 "Deli Poyraz" Film müziği
1981 "Tanrı İstemezse" Film müziği
1981 "Ne Fayda" Film müziği
1984 Yaranamadım "Hasta Düştüm" Elenor Müzik baskısında şarkı kısaltılmıştır. Uzun versiyonu albümün aynı isimle basılan korsan Türküola Müzik baskısında vardır.
1986 "Dinleyin Geceler" Küskünüm albümünün yedek şarkısıdır. Bayar Müzik tarafından basılan "Bayar Halk Konserleri" isimli korsan albümde vardır.
1986 "Sebepsiz Ayrılık" Küskünüm albümünün yedek şarkısıdır. Bayar Müzik tarafından basılan "Bayar Halk Konserleri" isimli korsan albümde vardır.
1986(?) "Sende Kalmış" Küskünüm albümünün yedek şarkısı olduğu iddia edilmiştir. Bayar Foneks Müzik tarafından basılan "Arabeskin Devleri" isimli korsan albümde vardır.
1986 "Topraktan Bedene" Yıkıla Yıkıla albümünün yedek şarkısı olduğu iddia edilmiştir. Minareci Müzik tarafından basılan "Geçmişten Bugüne" isimli korsan albümde vardır.
1986 "Ağla Kalbim" Yıkıla Yıkıla albümünün yedek şarkısı olarak bilinmektedir. Minareci Müzik tarafından basılan "Hatıralar" isimli korsan albümde vardır.
1986 "Benim Kalbim Taş Değil" (Yunus Bülbül ile) Film müziği
1987 "Altın İken Tunç Oldum" Talihsizler albümünün yedek şarkısı olarak bilinmektedir. Türküola Müzik tarafından basılan aynı isimli korsan albümde vardır.
1989 "Sevdim" (Mine Koşan ile) Güle Güle Git albümü için kaydedildiği iddia edilmiştir. Bayar & Foneks Müzik tarafından basılan "Arabeskin Devleri" isimli korsan albümde vardır.
1989 "Ölürdüm Uğrunda" Güle Güle Git albümü için kaydedildiği iddia edilmiştir. Bayar & Foneks Müzik tarafından basılan "Arabeskin Devleri" isimli korsan albümde vardır.
1989(?) "Kalbinde Yer Ver" Güle Güle Git albümü için kaydedildiği iddia edilmiştir. Bayar Müzik tarafından basılan "Arabeskin Devleri 2" isimli korsan albümde vardır.
1989 "Sensiz Geceler" Bir Kadeh Daha Ver albümünün yedek şarkısı olarak bilinmektedir. Minareci Müzik tarafından basılan "Aşk Uğruna" isimli korsan albümde vardır.
1989 "Ömrüm Seninle Geçsin" Bir Kadeh Daha Ver albümünün yedek şarkısı olarak bilinmektedir. Minareci Müzik tarafından basılan "Aşk Uğruna" isimli korsan albümde vardır.
1989-90(?) "Yalan Mıydı?" Şarkı hakkında bazı iddilar bulunsa da hangi yıl ve albüm için kaydedildiği resmi olarak açıklanmamıştır. Bu şarkı sızdırılmıştır ve şarkının hakları Elenor Müzik firmasında olup hiçbir albümde yayımlanmamıştır.
1990 "O Yaktı Beni" Benim Kaderim / Arkadaş Kurbanıyım albümünün yedek şarkısı olarak bilinmektedir. Uğur Plak tarafından basılan "Bizi Kimse Ayıramaz" isimli korsan albümde vardır.
1991-92(?) "Sarı Saçlarından Sen Suçlusun" Şarkı hakkında bazı iddilar bulunsa da hangi yıl ve albüm için kaydedildiği resmi olarak açıklanmamıştır. Bu şarkı sızdırılmıştır ve şarkının hakları Elenor Müzik firmasında olup hiçbir albümde yayımlanmamıştır.
1991-92 (?) "Bizi Kimse Ayıramaz" Zalim (Bir Bilebilsen) albümünün yedek şarkısı olarak bilinmektedir. Uğur Plak tarafından basılan aynı isimle basılan korsan albümde vardır.
2002 "Bir Gönül Arıyorum" (Yunus Bülbül ile) Film müziği
2002 "Bitmesin Mutlu Günler" (Yunus Bülbül ile) Film müziği
2002 "Günler Sen Aylar Sen" (Yunus Bülbül ile) Film müziği
2004 Neredesin Firuze "Sensiz Olmaz" Kalan Müzik
2004 Söz Vermiş Şarkılar "Olmasa Mektubun" Ada Müzik Film müziği
2005 Balans ve Manevra "Paramparça'" Film müziği
2010 "Ağır Abi" (Server Uraz ile) Film müziği
2010 Kalbim "Kalbim" Doğan Music Company
2011 Kızılbaş 2 "Ah Hüseynim Vah Hüseynim" Kalan Müzik
2012 Labirent "Vazgeçmek Kolay Mı?" (Ardem ile) Nada Müzik
2013 Kamyoncunun Şarkısı "Kamyoncunun Şarkısı" Bayar Müzik
2013 Onurlu Yıllar (25. Yıl Onur Akın Şarkıları) "Asi ve Mavi" Seyhan Müzik
Video klipler
Bu listede Müslüm Gürses'in albümlerine ve teklilerine ait video klipleri yer almaktadır. Gürses'in eski görüntülerinin kullanıldığı klipler listede yer almamıştır.
Yıl Şarkı adı Albüm adı
1994 "Senden Vazgeçmem" Senden Vazgeçmem
1994 "Hangimiz Sevmedik" Senden Vazgeçmem
1994 "Evlat" Senden Vazgeçmem
1994 "Haydar Haydar" Senden Vazgeçmem
1995 "Bir Avuç Gözyaşı" Bir Avuç Gözyaşı / Tövbe Etmek
1995 "Benim Meselem" Benim Meselem
1996 "Topraktan Bedene" Topraktan Bedene / İsyanım Var
1996 "İsyanım Var" Topraktan Bedene / İsyanım Var
1996 "Taht Kurmuşsun Kalbime" Topraktan Bedene / İsyanım Var
1997 "Nerelerdesin?" Nerelerdesin?
1997 "Usta" Usta / Ne Yazar
1998 "Sabret" Müslüm Gürses Klasikleri
1999 "Bakma Bana Öyle" Vay Canım
1999 "Vay Canım Vay" Vay Canım
2000 "Biz Babadan Böyle Gördük" Biz Babadan Böyle Gördük
2000 "Ateş Donar" Biz Babadan Böyle Gördük
2001 "Gönül Dağı" Müslüm'ce Türküler 2001
2001 "Senin Kadar Hiç Kimseyi Sevmedim" Dünya Yalan
2002 "Paramparça" Paramparça
2002 "Ben İnsan Değil Miyim?" Açık Hava Konserleri 1
2003 "İkimizin Yerine" İkimizin Yerine
2004 "Sensiz Olmaz" Neredesin Firuze
2004 "Uyanma Zamanı" Uyanma Zamanı / Kıyak Bitti
2005 "Bir Kulunu Çok Sevdim" Ayrılık Acı Bir Şey
2006 "Gönül Teknem" Gönül Teknem / Sen Olmayınca
2006 "Vurmayın (Benim Derdim)" Gönül Teknem / Sen Olmayınca
2006 "Bulursun Beni" Gönül Teknem / Sen Olmayınca
2006 "Bir Ömür Yetmez" Aşk Tesadüfleri Sever
2009 "Tutamıyorum Zamanı" Sandık
2010 "Kalbim" Kalbim
2010 "Sigara" Yalan Dünya
2011 "Ah Hüseynim Vah Hüseynim" Kızılbaş 2
2012 "(Ardem feat. Müslüm Gürses) Vazgeçmek Kolay Mı?" Labirent
Filmografisi
Gürses 40 filmde oynamıştır. Bu filmler şunlardır:
1979: İsyankar
1980: Bağrıyanık
1980: Kul Sevdası
1980: Zeytin Gözlüm
1981: İtirazım Var
1981: Mutlu Ol Yeter
1983: Anlatamadım
1984: Ağlattı Kader
1984: Bir Yıldız Doğuyor
1984: Çare Sende Allah'ım
1984: Garibanlar
1984: Sev Yeter
1985: Güldür Yüzümü
1985: İkizler
1985: Kul Kuldan Beter
1985: Oğlum
1985: Yaranamadım
1986: Beleşçiler
1986: Çığlık
1986: Kader Rüzgarı
1986: Kısmetin En Güzeli
1986: Küskünüm
1986: Seher Vakti
1986: Töre
1986: Yıkıla Yıkıla
1987: Hasret
1987: Talihsizler
1989: Yalan Dünya
1990: Dertler İnsanı
1990: Dünya Boştur
1990: Yalnızlık Korkusu - Sarhoşum
2002: Bir Akıllı Bir Deli
2002: Can Kardeşler
2002: Muhabbet Kuşları
2002: Ömerçip
2002: Sevmemeli
2005: Balans ve Manevra
2006: Amerikalılar Karadeniz'de 2
2008: Esrarlı Gözler
2011: Şov Bizinıs
TV programları
1995: Bir Sessiz Adam
2001: Müslüm & Yunus Show
2008: Baba Show
Gürses filminin çekilmemesini vasiyet etmiştir. Biyografisini film haline getirmek isteyenleri her defasında reddetmiştir. Gürses 2007 yılında ise bir film teklifini kabul etmiş fakat çekimlerin başlamasına birkaç ay kala Gürses, babası Mehmet Akbaş'ın annesi Emine Akbaş'ı öldürmesinin de filmde yer alacağına dair haberler çıkmasına kızarak finalde kendisinin de görüneceği filmi iptal etmiştir.
Aile içinde yaşanan dramın beyaz perdeye yansımasını istemeyen Gürses, Muhterem Nur'a sık sık "Bana bir şey olursa hayatımın filme çekilmesine izin verme" dedi. Gürses ölümünden önce gelen yeni teklifler üzerine Nur'a filminin çekilmemesini vasiyet etmiştir.[63]
Filmi
Ketche ve Can Ulkay'ın yönettiği ve Müslüm Gürses'in hayatını konu alan Müslüm filmi, 26 Ekim 2018'de vizyona girdi.[64] Filmde Gürses'in gençliğini Şahin Kendirci, yetişkinliğini ise Timuçin Esen canlandırdı. Müslüm filmi 6.5 milyona yakın seyredilerek Türkiye'de tüm zamanların seyirci rekortmeni filmleri listesinde 5. sırada,[65] tüm zamanların seyirci rekortmeni dram filmleri listesinde ise 1. sırada yer almaktadır.[66]
Filmindeki yanlışlıklar
Gürses'in hayatını konu alan filmde bazı yanlışlıklar bulunmaktadır.
Filmde Gürses'in Gülhane Konseri'nde bıçaklandığı gösterilmiştir ancak Gürses Bursa Konseri'nde bıçaklanmıştır.
Gürses'in Muhterem Nur ile evliliğinden sonra alkol alması sonucu Gürses'in kendini kaybedip Nur'a şiddet uygulandığı gösterilmiştir. Muhterem Nur Gürses'in alkol problemi hakkında 1983 yılında Hey Dergisi'ne yaptığı açıklamalarda şunları söylemiştir: "Şu an kişisel sorunlarımız var. Onları çözümler çözümlemez nikah masasına oturacağız. Gördüğüm tek kusuru alkole biraz fazla düşkün olmasıydı. Ne var ki el ele vererek onun da önüne geçtik. Böylece, bir zamanlar içki yüzünden aramızda çıkan ufak tefek tartışmalar da kendiliğinden ortadan kalkmış oldu."
1984 yılının ilk aylarında ise Gürses gazinoda çalışırken yanında Muhterem Nur da bulunurken Zeki Müren ziyaret etmiştir. Müren, Gürses hakkında Nur'a şunları söylemiştir: "Aferin sana Muhterem, bu derbeder adamı bir güzel düzene sokmuşsun."
2013 yılında ise Nur, bir röportajda Gürses'e içkiyi bıraktırması söylenmesi üzerine şunları söylemiştir: "İşte o zaman, Müslüm’le ömrümün sonuna kadar beraber olurum dedim. O kısa zamanda beni kurtardı; ben, onu kurtardım!"[67]
Filmde Gürses'in babası Mehmet Akbaş oğlu yarışmaya katılmasın diye kunduracıda çalışırken saçlarının kesildiği gösterilmiş ancak babası Mehmet Akbaş oğlunun saçlarını uyurken kesmiştir.[68][69]
Filmde yer alan kaza sahnesinde şoförün hareket halindeki tıra çarptığı gösterilmiş ancak kaza şoförün yolda duran tırı fark edememesi sonucu gerçekleşmiştir.
Gönderen: Serdar - 09-25-2023, 10:31 AM - Forum: Biyografiler
- Yanıt Yok
Orhan Gencebay Kimdir? Biyografisi
Orhan Gencebay ya da gerçek adıyla Orhan Kencebay (4 Ağustos 1944, Samsun) Türk besteci, ses sanatçısı, şair, enstrümanist, aranjör, müzik yapımcısı, müzik direktörü ve oyuncu.[9]
Arabesk müzik olarak adlandırılan, fakat kendisinin bu terimi "yanlıştır ve eksiktir" gerekçesiyle reddedip Serbest Türk müziği, özgür Türk müziği, serbest çalışmalar ve Gencebay müziği gibi kavramlarla adlandırdığı, 1960'larda yayılan Türk müziği tarzının yaratıcı ve öncülerindendir. Gencebay, 33. Türkiye Hükûmeti'nde Kültür Bakanlığı'nın tavsiyesiyle verilmeye başlanan Devlet Sanatçısı unvanına[10] 1998'de layık görüldü.
Yaşamı İlk yılları
Orhan Gencebay, 4 Ağustos 1944'te Samsun'da doğdu. Tatar olan ailesinin kökeni Kırım'a dayanmaktadır. Müziğe 6 yaşında ailesi gibi Kırım göçmeni ve Ukrayna Konservatuvarı mezunu klasik batı müzisyeni Emin Tarakçı'dan keman ve mandolin dersleri alarak başladı. 7 yaşında bağlama ve Türk halk müziği dersleri almaya başladı. 10 yaşında ilk beste çalışması olan Kara Kaşlı Esmerdi Kim Bilir Kimi Sevdi isimli eseri yaptı. 13 yaşında Türk Sanat Müziği ve tambur eğitimi almaya başladı. Ortaokul ve lise yıllarında Samsun, Edirne ve İstanbul musiki cemiyetlerinde yaylı tambur, THM cemiyetlerinde ise bağlama çaldı. Samsun ve İstanbul'da halk evlerinin kuruculuğunu yaptı. Kendi açtığı müzik dershanelerinde öğretmenlik yaptı. Çocukluk yıllarında en çok etkilendiği kişi zamanının bağlama üstadı Bayram Aracı'ydı. Gencebay'a o yıllarda bu nedenle küçük Bayram diyorlardı.[11]
İlk profesyonel bestesi "Ruhumda Titreyen Sonsuz Bir Alevsin"i 14 yaşında yapan Orhan Gencebay, 16 yaşından itibaren caz ve Rock müziği ile ilgilenmeye başladı, batı nefesli sazlardan oluşan orkestralarda tenor saksofon çaldı. İstanbul'a gelerek, Türkiye'nin ilk konservatuvarı ve eski adı Dârülelhan olan İstanbul Belediye Konservatuvarı'na girdi, bir süre icra heyetinde bulundu.
Profesyonel geçişi
1964 yılında TRT Ankara Radyosu sınavına girdi ve yüksek başarıyla kazandı. Fakat, sınavda usulsüzlük olduğu gerekçesiyle sınav iptal edilince, müzik çalışmalarına ara vererek askerlik sebebiyle İstanbul'a gitti. Vatani görevini Heybeliada'da bahriyeli olarak sürdürdüğü yıllarda merasim bölüğü bandosunda saksafon çalmaya devam etti. 1966'da TRT İstanbul Radyosu sınavlarına girdi ve iftiharla kazandı. Aynı yıl, Türkiye çapında yapılan bağlama çalma yarışmasında Arif Sağ ve Cinuçen Tanrıkorur ile birlikte derece aldı. TRT İstanbul Radyosu'nda 10 ay bağlama sanatçılığı yaptı. Kurumun müzikal anlayışının ilerlemeye elverişli ve özgür olmadığı gerekçesiyle 1967 yılında kendi isteği ile ayrıldı.[12] Bu yıllarda babasının işlerinin bozulması nedeniyle Samsun'a döndü.
TRT'den ayrıldıktan sonra, Arif Sağ ile birlikte 1966-1968 arası dönemde Muzaffer Akgün, Yıldız Tezcan, Gülden Karaböcek, Ahmet Sezgin, Şükran Ay, Sabahat Akkiraz, Nuri Sesigüzel gibi birçok sanatçıya bağlama çaldı. Bu dönem içinde Kızılırmak Karakoyun, Ana, Kuyu gibi Türk filmlerinin müzik direktörlüğünü yaptı. İstanbul'daki halk evlerinde Abdullah Nail Bayşu, İsmet Sıral, Burhan Tonguç, Erkin Koray, Ömer Faruk Tekbilek, Vedat Yıldırımbora, Özer Şenay, Neşet Ertaş gibi sanatçılarla sık sık bir araya gelip müzik yaparak gelecekte kendi ortaya koyacağı müziksel sentezin ilk meyvelerini verdi. Ağlıyorum Yana Yana, Gönül bağları, Yıldız Akşamdan Doğarsın, Neredesin Leylâ'm gibi türkü plakları çıkardı. Sevemedim Karagözlüm, Sabır Taşı, Goca Dünya gibi besteleri çeşitli sanatçılar tarafından okunmaya, sanat dünyasında adı besteci ve bağlama virtüözü olarak duyulmaya başlandı.
Kariyerinde hızlı yükselişi
Türkü plâklarından sonra, 1968 yılında ilk serbest çalışmalar plâğı Sensiz Bahar Geçmiyor-Başa Gelen Çekilirmiş'i çıkardı. Bundan sonra Topkapı Plak ve İstanbul Plak'tan seri olarak plaklar çıkarmaya devam etti. 1969 yılında çıkardığı Bir Teselli Ver-Yorgun Gözler 45'liği ile Türkiye çapında ün yaptı. Bestekâr ve enstrümanist kimliğinin yanı sıra, yorumcu kimliği ile ön plana çıkmaya başladı. Ben Eski Halimle Daha Mesuttum, Hor Görme Garibi, Severek Ayrılalım, Ümit Şarkısı, Sevenler Mesut Olmaz gibi plaklara imza attı. 1971 yılında ise İstanbul Plak'a ortak oldu. 1972 yılında Yaşar Kekeva ile birlikte Kervan Plak şirketini kurdu, şirketin yöneticisi oldu. Kervan Plak, Türkiye'nin ilk yerli sermayeli plak şirketiydi. Bünyesine Erkin Koray, Ajda Pekkan, Muazzez Abacı, Mustafa Sağyaşar, Ahmet Özhan, Kamuran Akkor, Semiha Yankı, Samime Sanay, Neşe Karaböcek, Bedia Akartürk, Nil Burak, Ziya Taşkent, Semiramis Pekkan, Ferdi Özbeğen, Gönül Yazar, Sezen Aksu gibi starları alan Kervan Plak, dönemin plak piyasasının en güçlü şirketlerinden biri oldu.
Orhan Gencebay, bugüne kadar 35 (31 sinema, 4 televizyon) filminde[13] başrol oynadı, 90'a yakın filmde müzik direktörlüğü yaptı. 1000'den fazla[8] bestesi bulunan Orhan Gencebay, bunların 300'e yakınını kendisi seslendirdi.
Orhan Gencebay'ın yaptığı çalışmalara TRT denetleme kurulunca arabesk dendiyse de, Orhan Gencebay bu değerlendirmeyi "yanlıştır ve eksiktir" diyerek kabul etmedi.[not 1]
Yasal olarak 67 milyon civarı plak ve kaset tirajı olan Orhan Gencebay'ın, korsan üretimlerin yasal üretimlerden 2 kat fazla olduğu düşünülürse, yasal olmayan üretimlerle birlikte 200 milyon civarı tirajı olduğu tahmin ediliyor. Bu da, dünyanın sayılı tiraj rakamlarındandır.[14][15][16][not 2]
Günümüz
Orhan Gencebay, 29 Kasım 2009 tarihinde Milliyet Gazetesi'nden Olcay Ünal Sert'e verdiği röportajda "Batsın Bu Dünya, Türkiye'nin ağıtıdır. Şu bir gerçek, 70'li yıllar çok kötü yıllardı. Günde 100-150 kişi öldürülüyordu. 1975’te böyle bir Türkiye’de yaptım ‘Batsın Bu Dünya’yı. O, Türkiye’nin ağıtıdır, ağlanacak parçasıdır." demiştir.[17]
17 Eylül 2012'de Orhan Gencebay'a saygı için Poll Production'dan yayınlanan Orhan Gencebay ile Bir Ömür albümünde Türkiye'nin önde gelen sanatçıları yer alarak Gencebay'ın bestelerini seslendirmiştir.
Orhan Gencebay, 2018 yılında Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından 24 Haziran seçimlerinin ardından oluşturulan Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Politikaları Kurulu'na üye olarak atanmıştır. Kurulda Hülya Koçyiğit, Alev Alatlı, Murat Bardakçı, Prof. Dr. Mehmet Çelik, Prof. Dr. İskender Pala, Prof. Dr. Ümit Meriç gibi isimler yer almaktadır.[18],[19]
Kervan Plak
Kervan PlakTip Özel
Tür Müzik
Kuruluş 1 Şubat 1972
Kurucu Orhan Gencebay, Yaşar Kekeva
Genel merkezi İstanbul, Unkapanı
, Türkiye
Önemli kişiler Orhan Gencebay, Altan Gencebay, Burhan Kencebay
Sahibi Altan Gencebay
Web sitesi Kervan Plak
Kervan Plak, bir Türk müzik şirketi. Mü-yap üyesi olan Kervan Plak 1 Şubat 1972 tarihinde Orhan Gencebay ve Yaşar Kekeva tarafından kurulmuştur.[20] Yaşar Kekeva 1980 yılında şirketten ayrılarak Yaşar Kekeva Plakçılık'ı kurmuştur. Şirketin prodüktör koltuğunda uzunca seneler Orhan Gencebay'ın ağabeyi Burhan Kencebay oturmuştur. Günümüzde çıkan albümlerin prodüktörlüğünü ise Orhan Gencebay ve oğlu Altan Gencebay yapmaktadırlar.[21] Şirket bugüne kadar Orhan Gencebay, Sibel Can, Volkan Konak, Hakan Sarıca, Neşe Karaböcek, Sezen Aksu, Ajda Pekkan, Semiramis Pekkan, Ahmet Özhan, Zekai Tunca, Ferdi Özbeğen, Bedia Akartürk, Kamuran Akkor, Mine Koşan, Gönül Yazar, Azize Gencebay, Erkin Koray, Mustafa Sağyaşar, Salim Dündar, Osman İşmen, Filiz, Biricik ve başka birçok sanatçının albümlerini çıkartmıştır.
Özel hayatı
1966 yılında Beyaz Kelebekler grubunun o dönem solisti olan ses sanatçısı Azize Atalay ile evlendi. Çiftin bu evliliğinden 1970 yılında Altan ismini verdikleri bir oğlu dünyaya geldi. Çift, evliliklerini 1977 yılında sonlandırdı. Gencebay, ikinci evliliğini 1978 yılında Sevim Emre ile yaptı. Çiftin bu evliliğinden 1981 yılında Gökhan ismini verdikleri bir oğlu dünyaya geldi. Orhan Gencebay'ın büyük oğlu Altan Gencebay hâlen Kervan Plak'ın prodüktörlüğünü yürütmektedir.
HAKKINDA KISACA
Doğum adı Orhan Kencebay
Doğum 4 Ağustos 1944 (79 yaşında)
Samsun, Türkiye
Tarzlar Gencebay müziği[1][2]
Serbest Türk müziği[3][4]
Etkilenimler: Arabesk müzik,[5][6] Türk halk müziği, Klasik Türk müziği, Klasik Batı müziği, Caz, Rock, Yunan folk müziği, İspanyol folk müziği, Laiko, Amerikan folk müziği, Progresif folk, Hint folk müziği, World füzyon
Meslekler müzisyen, bestekar, halk şairi, Şarkıcı, söz yazarı, aranjör, müzik yönetmeni, müzik yapımcısı, müzik öğretmeni, oyuncu
Çalgılar Bağlama, divane, tambur, yaylı tambur, ud, cümbüş, buzuki, gitar, sitar, piyano, klavye, ney, keman, Saksafon, Klarnet [7]
Etkin yıllar 1961-günümüz
Müzik şirketi Columbia Records (1961-1962)
Ergaş Plak (1966)
Türkofon Plak (1967-1968)
Moda Plak (1968)
Topkapı Plak (1968)
İstanbul Plak (1969-1972)
Kervan Plakçılık (1972-günümüz)
Resmî site orhangencebay.com.tr
Eş Azize Gencebay
(e. 1966; b. 1977)
Sevim Emre (e. 1978)
Çocukları Altan Gencebay
Gökhan Gencebay
Önemli çalgılar
Bağlama, elektrobağlama, sitar, gitar, buzuki, tanbur, ud[8], tenor saksofon
Diskografi
Kervan Plakçılık
1975: Batsın Bu Dünya
1976: Hatasız Kul Olmaz
1976: Sarhoşun Biri
1978: Benim Dertlerim
1979: Yarabbim
1980: Aşkı Ben Yaratmadım
1981: Ben Topraktan Bir Canım
1981: Kördüğüm
1982: Bir Damla Mutluluk
1983: Leyla ile Mecnun
1984: Dil Yarası
1985: Beni Biraz Anlasaydın
1986: Cennet Gözlüm
1987: Akma Gözlerimden
1988: Emrin Olur
1988: Süper Yıldızlar Kervanı
1989: Ya Evde Yoksan / Seni Arıyorum
1990: Utan / Dokunma
1991: Hasret Rüzgarı
1992: Sende Haklısın
1993: Hayat Devam Ediyor
1994: Yalnız Değilsin
1995: Gönül Dostu
1996: Kiralık Dünya
1998: Klasikleri Sizin Seçtikleriniz
1999: Cevap Ver
2001: Klasikleri Sizin Seçtikleriniz 2
2002: İdeal Aşk / Batsın Bu Dünya (Remix)
2004: Yürekten Olsun
2005: İstanbul Hatırası / Köprüyü Geçmek
2006: Yargısız İnfaz
2007: Orhan Gencebay Film Müzikleri
2010: Berhudar Ol
2012: Orhan Gencebay ile Bir Ömür
2013: Bedensiz Aşk
2023: Maske
Filmografi Sinema
Yıl Başlık Rolü Diğer Başrol Oyuncular Notlar
1971 Bir Teselli Ver Orhan Tülin Örsek (Nermin) Orhan Gencebay'ın ilk filmidir ve ilk oyunculuk deneyimidir.[22]
1972 Sev Dedi Gözlerim Orhan Perihan Savaş (Meral) • Selma Güneri (Serap) Orhan Gencebay'ın tek sinemakop filmidir. 16:9
1973 Ben Doğarken Ölmüşüm Orhan Necla Nazır (Sevim)
1974 Dertler Benim Olsun Sebahattin Perihan Savaş (Ayşe)
1975 Batsın Bu Dünya Orhan Müjde Ar (Seher)
Bir Araya Gelemeyiz Orhan Hülya Koçyiğit (Füsun)
1976 Bıktım Her Gün Ölmekten Orhan Necla Nazır (Meral)
Şoför Haydar Hülya Koçyiğit (Zehra)
1977 Hatasız Kul Olmaz Orhan Akman Fatma Girik (Cennet)
1978 Derdim Dünyadan Büyük Orhan İnci Engin (İpek)
Çilekeş Orhan Gencebay Perihan Savaş (Gül)
Aşkı Ben Mi Yarattım Orhan Gencebay Müjde Ar (Mehtap, Zeliha)
1979 Yarabbim Orhan Perihan Savaş (Gülcan)
1980 Kır Gönlünün Zincirini Orhan Gencebay Müjde Ar (Ebru)
Vazgeç Gönlüm Orhan Canan Perver (Pınar)
Ben Topraktan Bir Canım Orhan Necla Nazır (Pınar)
1981 Feryada Gücüm Yok Orhan Gencebay Müjde Ar (Müge)
1982 Kördüğüm Orhan Gülşen Bubikoğlu (Gülşen)
Bir Yudum Mutluluk Orhan Necla Nazır (Zehra)
Leyla İle Mecnun Kadir Gülşen Bubikoğlu (Leyla)
1983 Zulüm Orhan Güngör Bayrak (Zeynep)
Kahır Orhan Hülya Avşar (Hülya)
1984 Kaptan Orhan Hülya Avşar (Melike)
Dil Yarası Orhan Yaprak Özdemiroğlu (Hülya)
Aşkım Günahımdır Orhan Gencebay Oya Aydoğan (Oya) • Güzin Doğan (İpek)
1985 Doruk Orhan Cüneyt Arkın (Cemil) • Müge Akyamaç (Çiğdem)
1987 Cennet Gözlüm Orhan Perihan Savaş (Handan)
1988 Küçüksün Yavrum Orhan Melike Zobu (Zehra)
1989 Sensiz Yaşıyorum Orhan Gencebay Nilgün Akçaoğlu
Kan Çiçeği Orhan Meral Oğuz (Ayşe)
1990 Utan Orhan Oya Aydoğan (Selma) Orhan Gencebay'ın son sinema filmidir.
1968-1976 arası her 45'liği için Altın Plak ödülleri
1976 Ses dergisi Yılın Türk Müziği Sanatçısı ödülü
1970: İstanbul Plak tarafından, yüksek tiraj başarısından olayı verilen Altın Taç Ödülü.
1984: Tercüman gazetesi tarafından verilen Yılın Sanatçısı Ödülü.
1984: Merhaba dergisi tarafından verilen Yılın Sanatçısı Ödülü.
1985: Ses dergisi tarafından verilen Yılın Sanatçısı Ödülü.
1990: MÜYAP tarafından Dokunma adlı albümünün göstermiş olduğu yüksek satış başarısından dolayı verilen Yüksek Tiraj Ödülü.
1990: ABD-Mısır-İsrail'in önde gelen üniversiteleriyle, Hacettepe Üniversitesi'nin ortaklaşa vermiş olduğu Montu Merit Doktorası (Fahri Müzik Doktoru) Ödülü.
1995: Mehmetçik Vakfı tarafından verilen Altın Madalya Ödülü.
1998: İntermedia ekonomi dergisi tarafından verilen Ekonomide Yılın Yıldızları Ödülü.
1998: Kültür Bakanlığı'nca verilen Devlet Sanatçısı unvanı.
2000: Altın Kelebek Ödülleri Fantezi Müzik Onur Ödülü.[28]
2009: Cumhurbaşkanlığı tarafından, Türk Milli Eğitimine katkılarından dolayı verilen Onur Ödülü.
2011: Kral Tv Müzik Ödülleri Onur Ödülü.
2013: Müyap Fiziki Satış Ödülü
2013: Kral Tv Müzik Ödülleri En İyi Proje Ödülü.
2015: Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü[29]
Konuyla ilgili yayınlar
Özbek, Meral (Eylül 2008) [Aralık 1994]. Popüler Kültür ve Orhan Gencebay Arabeski (8. bas.). İstanbul: İletişim Yayınları. ISBN 975-470-195-4. 6 Kasım 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2007.
Coşkun, Ahmet Hakan (2001). Ne Olur Sev Beni. İstanbul: Birey Yayıncılık. ISBN 975-8257-95-1. 16 Ocak 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2008.
Stokes, Martin (Mayıs 1998). The Arabesk Debate / Türkiye'de Arabesk Olayı. İstanbul: İletişim Yayınları. ISBN 975-470-649-2. 6 Kasım 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2007.
Güngör, Nazife (1993) [Mayıs 1990]. Arabesk / Sosyokültürel Açıdan Arabesk Müzik (2.basım bas.). Ankara: Bilgi Yayınevi. ISBN 975-494-153-X. 23 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2020.
Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?
Arama motoru botları bir web sitesini ziyaret ettiğinde, tarama ve dizine eklemeyi kontrol etmek için robots.txt dosyasından faydalanılır. Bir diğer ismi robot engelleme standardı olarak bilinen robotst.txt dosyası, arama motoru tarayıcılarının bir web sunucusunda yer alan hangi dosyalara erişmesini ya da hangi dosyalara erişmemesini belirlemektedir. Sadece dosya değil, klasör ve URL’ler ile ilgili yönergeler de oluşturulabilir.
Robots.txt dosyası ve kullanımı hakkında bazen birçok yanlış bilgi duyabilirsiniz. Bu dosya, siteyi taramak ve keşfetmek için ziyaret eden botlara web sitesinde yer alan hangi URL’leri tarayacağını söyleyecektir. Arama motoru botlarının oluşturabileceği istek yoğunluğunu azaltmak ve tarama bütçesi optimizasyonu yapmak için kullanılır.
Bir web sitesinin Google arama motoru sonuç sayfalarından gösterilmesine engel olmak için kullanılabilecek bir yöntem değildir. Bir web sayfasının SERP’te görünürlüğünü engellemek için meta robots etiketi “noindex” kullanmak ya da sayfaya şifre ile erişim koymak içeriğin gösterilmesini engelleyecektir.
Robots.txt Nedir?
Web sitesinde yer alan sayfaları taramak ve keşfetmek için gelen arama motoru botlarına, 200 ‘OK’ HTTP durum koduna sahip sayfalardan hangilerini taramasını ya da hangilerinin taramaması gerektiği hakkında direktiflerin bulunduğu basit metin (txt) dosyasıdır.
Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?
Bu basit metin dosyası içerisinde yer alan direktiflere arama motoru botları genellikle uymaktadır. Web sitesini ziyaret eden arama motoru botları, taramasına izin verilmeyen sayfaları taramayacaktır. Bazı durumlarda web sitesi içerisinde bu taranmasını istemediğimiz sayfalara, diğer sayfalardan dahili veya sitelerden harici bağlantılar verilmişse, Google bu direktifi göz ardı edip ilgili sayfayı tarayacaktır.
Robots.txt dosyası içerisinde arama motoru botlarına genellikle direktif olarak, izin verildi ya da izin verilmedi komutu kullanılır.
SEO İpucu: Arama motoru botları bir web sitesini ziyaret ettiğinde, robots.txt dosyasını okumak istediğinde eğer ki HTTP 500 Internal Server veya diğer sunucu kaynaklı HTTP durum kodları ile karşılaşırsa, sitede bir hata olduğunu düşünerek taramayı durduracaktır. Bu durum sadece web sitesi için değil, örneğin resimleriniz için bir CDN kullandığınızı düşünürsek, Google ilgili sayfada resim olmadığını düşünecektir.
SEO İçin Robots.txt Dosyası Neden Önemlidir?
Web sitesini taramak ve keşfetmek için gelen arama motoru tarayıcıları, web sitesi içeriğini görüntülemeden önce ilk baktığı ve kontrol ettiği şey robots.txt dosyasıdır. Daha sonrasında site haritasında yer alan URL’leri taramaya başlayacak olan botlar, robots.txt dosyasında yer alan direktifler uygulanacaktır. Bu sebepten dolayı dosya içerisinde yer alan her bir direktifin doğru olduğunu kesinlikle kontrol etmeliyiz.
Robots.txt dosyasında yanlış kullanılan bir direktif, geçici bir fatal hata olarak değerlendirebilir. Yanlışlıkla web sitesini ya da bir kısmını taramaya kapatılmış olması geri dönülemez bir hata olarak değerlendirilmemelidir. Hatanın en kısa sürede fark edilip düzeltilmesi, kötü sonuçlar oluşmasını engelleyecektir.
Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?
Örneğin, robots.txt dosyasında web sitesinin herhangi bir kategori sayfasını arama motoru botlarının taramasını engelleyecek bir komut olduğunu düşünelim. Bu hatanın fark edilmemesi kötü sonuçları beraberinde getirebilir. Bu komut yanlışlıkla eklendiğinde, ilgili sayfanın çok fazla bağlantısı yoksa bot muhtemelen taramayacak, fakat bir gün sonrasında yanlış komut kaldırıldığında ya da düzeltiğinde arama motoru botları ilgili sayfayı taramaya başlayacaktır.
SEO İpucu: Googlebot web sitesini ziyaret ettiğinde, robots.txt dosyasını önbelleğe kaydetmektedir. Bu önbelleği 24 saatte bir yenilemektedir. Eğer ki robots.txt dosyasında bir düzenleme yaptıysanız, yapılan düzenlemeler 24 saat sonra geçerli olacaktır.
Farklı bir örnek ise, özellikle e-ticaret web sitelerinde tarama bütçesi optimizasyonu için robots.txt dosyasından faydalanılmalıdır. Arama motoru botlarının bir web sitesini taramak için harcayacağı süre oldukça kısıtlıdır. Bu durumda siteyi ziyaret eden botların, önemli sayfaları daha kolay ve hızlı taraması için web sitesindeki dinamik olan veya önemsiz sayfalar taramaya kapatılabilir.
Robots.txt Dosyası Nerede Bulunur?
Arama botlarının bir web sitesinin robots.txt dosyasını kolayca bulması için her zaman sunucularda web sitesi dosyalarının bulunduğu ana kök dizin altına şifresiz olarak eklenir. Düz metin dosyası olarak oluşturulan bu dosya tüm herkes tarafında okunabilecek ve görüntülenebilecek şekilde yetkilendirme yapılmaldır.
Bir web sitesinin robots.txt dosyasına ulaşmak ve görüntülemek için örneğin, web tarayıcısında adres çubuğuna https://testsite.com/robots.txt yazılması yeterli olacaktır. Tüm tarama botları tarafından evrensel olarak ulaşılabilecek URL yapısı bu olduğundan asla, robots.txt dosyasının yeri değiştirilmemelidir.
Web Sitesi İçin Robots.txt Dosyası Oluşturma
Bir web sitesi için robots.txt dosyası oluşturmak için farklı yöntemler bulunmaktadır. Tercih edilen yöntemlerden biri uygulandığında, oluşturulan robots.txt dosyası, yukarıda bahsettiğimiz gibi kök dizin altına yerleştirilmelidir.
Manuel olarak dosyayı oluşturmak istediğinizde, bilgisayarınızda yüklü olan herhangi bir metin düzenleyicisinden rahatlıkla faydalanabilirsiniz. Yapmanız gereken komutların editöre yazılması ve kaydederken dosya ismine, “robots” verilmeli, uzantısı ise “txt” olmalıdır.
Otomatik olarak oluşturulması için, online bir robots.txt oluşturuculardan faydalanabilir. Oluşturulan dosyayı kök dizin altına yüklemeden önce mutlaka kontrol etmelisiniz.
Manuel Olarak Robots.txt Dosyası Oluşturma
Manuel olarak robots.txt dosyası oluşturma için yukarıda bahsettiğimiz üzere bir editörden faydalanacağız. Sublime Text, notepad, notepad++ vb. uygulamalarında boş bir dosya açtıktan sonra, dosya içerisine şu komut yazılabilir:
Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?
İlk satırda kullanılan “User-agent:*” komutu, bir sonraki satırlarda yer alan tüm yönergelerin, (ikinci bir “User-agent:” komutu yoksa) siteyi taramaya gelen tüm botlar için geçerli olduğundan bahsetmektedir.
İkinci satırda yer alan “Allow:/” komutu, arama motoru botların sitenin tamamına erişebileceğinden bahsetmektedir.
Üçüncü satırda yer alan “Sitemap:” komutu, arama motoru botlarına web sitesinin site haritası dosyasının yerini ve URL adresini belirtilerek, rahatça ulaşmasını sağlamaktadır.
Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?
Standart robots.txt komutlarını yazdıktan sonra, kaydetmelisiniz. Kaydet işlemi sırasında karşımıza çıkan pencerede dosya ismi kısmına “robots.txt” yazmanız yeterlidir.
Oluşturduğunuz dosyası, kök dizin altına yerleştirmeniz gerekmektedir. Sitenizi taramaya gelen botlar burada yazan yönergelere uyacaktır.
Robots.txt Dosyasında Kullanılması Tavsiye Edilen Komutlar
Arama motoru botlarının bir siteyi taramaya başlamadan önce ilk olarak kontrol ettiği robots.txt dosyaları, SEO performansınız açısından oldukça önemlidir. Daha önceden de bahsettiğimiz gibi yanlış kullanımı, web sitenizin ya da önemli sayfalarınızın SERP’te (Search Engine Results Page) görünmesini engelleyebilir.
Tavsiye edilen robots.txt komutları:
Bu çok sık kullanılan robots.txt komutlarını ne işe yaradığını öğrenelim.
User-agent,
Allow,
Disallow,
Sitemap,
User-Agent Komutu Nedir?
Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?
Robots.txt dosyasında yer alan “User-Agent” komutu web sitesini ziyaret edecek olan botlardan hangileri için hangi komut geçerli olduğunu belirlemeye yarar. Web sitesini ziyaret edenlerin içeriği görüntülemek için istekte bulunduğu sırada “HTTP Header” başlığı içinde isteği yapan kişi hakkında bilgi aktarır.
HTTP istek başlığında yer alan user-agent bilgisi ayrıca log dosyası analizi yapmak istediğinizde size kullanıcı ile botları rahatlıkla ayırma imkanı sunmaktadır.
İnternet ortamında yüzlerce arama motoru botları yer almaktadır. Arama motoru botları listesi:
User-agent direktifleri yazılırken, kullanım sırası oldukça önemlidir.
User-agent ile ilgili bazı senaryolu örnekleri incelersek:
Robot.txt User-Agent Örneği-1:
Web sitesini taramaya gelen Googlebot’un iş başvurusu sayfası altında yer alan teşekkürler adlı sayfamızı taramasını istemezken, diğer kalan tüm botların taramasını istiyoruz.
Yukarıda yer alan komut ile Googlebot, Teşekkürler sayfası hariç diğer tüm sayfaları tarayacaktır. İş başvurusu ve onun altındaki diğer tüm sayfaları tarayacaktır.
Googlebot’un iş başvurusu sayfası altında yer alan tüm sayfaları taranmasını engellemek ve Yandexbot’un iste sadece teşekkürler sayfasını taramasını engellemek istiyorsak.
Robots.txt dosyasında yer alan “Allow:” komutu arama motoru botlarına hangi sayfaları taramasına izin verildiği hakkında bilgi aktarır. Disallow komutu kullanılmamışsa, arama motoru botları tüm sayfalara tarama izni verildiği şeklinde yorumlamaktadır.
Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?
Disallow komutu ise, arama motoru botlarına belirtilen URL veya sayfayı taramaması gerektiğini söylemektedir. Bu sayede arama motoru botları için tarama bütçesi optimizasyonu sağlanmış olacaktır.
3 farklı senaryo ile disallow ve allow komutlarının ne işe yaradığını öğrenelim:
Senaryo - 1: Tarama botlarının web sitesinde ki URL veya sayfaların tamamını taramasına izin vermek istiyoruz?
user-agent: *
Allow:/
Senaryo - 2: Tarama botlarının web sitesinde ki URL veya sayfaların tamamını taramasına izin vermek istemiyoruz yani engellemek istiyoruz?
user-agent: *
Disallow:/
Senaryo - 3: Tarama botlarının web sitesinde ki X sayfasını taramamasını fakat X sayfası altında yer alan Y sayfasını taramasını istiyoruz?
Robots.txt Dosyasını Google Robots.txt Test Aracı ile Test Etme
Oluşturmuş olduğunuz robots.txt komutlarında, Googlebot için yanlış bir engelleme ya da hatalı bir kullanım olup olmadığından emin değilseniz, bu noktada size bir yardımcı araç bulunuyor. Google’un kendi geliştirdiği robots.txt test aracı ile Googlebot’un sitenizde yer alan URL’lere tarama konusunda izin verilip verilmediğini görebilirsiniz.
Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?
Bu aracın eksik bir yanı, URL’leri toplu olarak kontrol edemiyor olmanızdır. Bu aracı kullanmak istediğinizde, Google Search Console hesabınızın olması ve kayıtlı olduğunuz e-posta adresi ile erişim sağlamanız gerekmektedir. GSC hesabınızın mail adresi ile erişim yapınız.
Resimde görüldüğü üzere ilgili alanlara, user-agent, allow ve disallow komutlarını uygulayabilirsiniz. Daha sonrasında kontrol etmek istediğiniz URL’i yazarak “Test Et” butonuna tıklayınca size izin verildiğini ya da izin verilmediğini söylemektedir.
Örneğin, tr path’i altında yer alan SEO sayfamıza Googlebot’un taraması için izin verilip verilmediğini kontrol etmek istediğimizde, en altta sitemizin URL sonrası başında / (slash) olmadan “tr/seo” yazıyoruz ve “test et” butonuna tıklıyoruz. Görüldüğü üzere hangi satırda izin verildiği göstermekte ve sağ alt köşede “izin verildi” yazmaktadır.
Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?
Örneğin, tr path’i altında yer alan çerez politikası sayfamıza Googlebot’un taraması için izin verilip verilmediğini kontrol etmek istediğimizde, en altta sitemizin URL sonrası başında yine / (slash) olmadan “tr/cerez-politikasi” yazıyoruz ve “test et” butonuna tıklıyoruz. Görüldüğü üzere hangi satırda izin verilmediğini göstermekte ve sağ alt köşede “engellendi” yazmaktadır.
Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?
Google Search Console Robots.txt Hata ve Uyarıları
Web sitesinin Googlebot tarafından tarandığı zaman botun karşılaştığı hata ve durumlar hakkında bilgi aldığımız en faydalı yer Google Search Console hesabınızdır.
GSC hesabına giriş yaptıktan sonra sol tarafta yer alan Index > Coverage (Dizin > Kapsam) tıklamanız gerekiyor. Daha sonrasında sağ tarafta yer alan grafiklerin altında site robots.txt ile ilgili hata ve uyarılardan bahsetmektedir.
Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?
Blocked by robots.txt: Taranmak istenen URL’lerin robots.txt tarafından engellendiğini belirtmektedir. Bunun için ek bir aksiyon almanıza gerek yoktur. Sadece kontrol etmeniz gereken, tarama esnasında site haritasında yer alan URL’in robots.txt tarafından engellenip engellenmediğini kontrol etmelisiniz. Sizin için önemli olan sayfaların durumunu kontrol etmelisiniz.
Indexed, though blocked by robots.txt: Bazı URL’lerin robots.txt tarafından engellemiş olmasına rağmen, dizine eklendiği bilgisini vermektedir. Dizine eklenen URL’leri kontrol etmeli ve indexlenmesini engelleyecek şekilde aksiyon alabilirsiniz. Örneğin bağlantı ise, nofollow etiketi eklemek, sayfa ise noindex etiketi eklemek gibi çözümler kullanabilirsiniz. Robots.txt ile ilgili Dikkat Edilmesi ve Unutulmaması Gerekenler
Web sitesini taramak isteyen botları yönlendirmek için kullandığımız robots.txt dosyası ile ilgili dikkat edilmesi ve unutulmaması gerekenler:
Botlar bir siteyi taramak için geldiğinde ilk önce robots.txt dosyasını kontrol eder ve indirir.
Botların sitenin herhangi bir bölümüne erişmesini istemiyorsanız “disallow:” komutu kullanmalısınız.
Botlara yardımcı olmak için, robots.txt dosyasında site haritasının URL’ini “sitemap:” komutu ile belirtmelisiniz.
Robots.txt dosyası mutlaka kök dizin altında yer almalıdır. siteadi[.]com/robots.txt gibi olmalıdır.
Googlebot robots.txt dosyasını istediğinde eğer ki 429 HTTP durum kodu haricinde, herhangi bir 4XX HTTP durum kodu ile karşılaşırsa sitenin robots.txt dosyası yok gibi davranır. Bu durumda sitenin tüm sayfalarına ve URL’lerini tarayabileceğini belirtir.
429 veya 5XX HTTP durum kodlarından biri ile karşılaştığında örneğin 500 HTTP durum kodu ile karşılaşırsa sitenin taramaya kapalı olduğu şeklinde yorumlar ve taramayı durdurur.
Google web sitelerinin robots.txt dosyasını önbellekte tutar. Son 24 saat içerisinde yaptığınız bir değişikliğin etkili olabilmesi için önbelleğin yenilenmesini beklemek zorundasınız.
UTF-8 formatında ve txt uzantılı olmak zorundadır.
Google, robots.txt dosyalarını maksimum 500KiB’lık bir boyutunu taramaktadır. Bu boyut üzerinde yer alanların, bu sınıra kadar olan satırını dikkate alır sonrasını dikkate almayacaktır.
Robots.txt dosyasında yorum satırı oluşturmak için # kullanmanız gerekmektedir.
Robots.txt dosyasında yer alan URL path’lerinde mutlaka büyük ve küçük yazımına dikkat ediniz.
Sonuç
Web sitesini taramak için gelen botlara hangi sayfaları taramasını, hangi sayfaları taramaması konusunda direktiflerin bulunduğu robots.txt dosyası, SEO çalışmaları için önemlidir.
Robots.txt konusunda yayınladığımız blog içeriğimizi faydalı bulduysanız, diğer insanlarında erişebilmesi için sosyal medya hesaplarınızda paylaşarak bizlere destek olabilirsiniz.
Robots.txt dosyası kullanarak sitenizdeki hangi dosyaların tarayıcıların erişimine açık olacağını belirleyebilirsiniz.
Robots.txt dosyası, sitenizin kök dizininde bulunur. Dolayısıyla robots.txt dosyası, www.example.com sitesinde www.example.com/robots.txt adresindedir. Robots.txt, Robot Hariç Tutma Standardı'na uygun bir düz metin dosyasıdır. Robots.txt dosyası, bir veya daha fazla kuraldan oluşur. Her kural, robots.txt dosyasının barındırıldığı alan adında veya alt alan adında belirtilen bir dosya yoluna tüm tarayıcıların ya da belirli bir tarayıcının erişimine izin verir veya erişimi engeller. Robots.txt dosyanızda aksini belirtmediğiniz sürece tüm dosyaların taranmasına izin verilir.
İki kural içeren basit bir robots.txt dosyasını aşağıda görebilirsiniz:
Bu örnekteki robots.txt dosyasında şunlar belirtilmiştir:
Googlebot adlı kullanıcı aracısının, https://example.com/nogooglebot/ ile başlayan hiçbir URL'yi taramasına izin verilmez.
Diğer tüm kullanıcı aracılarının sitenin tamamını taramasına izin verilir. Varsayılan davranış, kullanıcı aracılarının sitenin tamamını taramasına izin verilmesi olduğundan bu durum belirtilmese dahi sonuç aynı olacaktır.
Sitenin site haritası dosyası, https://www.example.com/sitemap.xml adresinde bulunmaktadır.
Daha fazla örnek için söz dizimi bölümüne bakın.
Robots.txt dosyası oluşturmak için temel kurallar
Robots.txt dosyası oluşturup dosyanın genel olarak erişilebilir ve faydalı olmasını sağlamak için uygulayacağınız dört adım vardır:
Robots.txt adlı bir dosya oluşturma.
Robots.txt dosyasına kural ekleme.
Robots.txt dosyasını sitenizin kök dizinine yükleme.
Robots.txt dosyasını test etme.
Robots.txt dosyası oluşturma
Bir robots.txt dosyası oluşturmak için neredeyse tüm metin düzenleyicilerini kullanabilirsiniz. Örneğin, Notepad, TextEdit, vi ve emacs, geçerli robots.txt dosyaları oluşturabilir. Kelime işlemci kullanmayın (kelime işlemciler, dosyaları genellikle özel bir biçimde kaydeder ve tarayıcılar için sorunlara neden olabilecek kıvrık tırnak gibi beklenmedik karakterler ekleyebilir). Dosyayı kaydet iletişim kutusunda sorulması halinde dosyayı UTF-8 kodlamasıyla kaydettiğinizden emin olun.
Biçim ve konum kuralları:
Dosya, robots.txt olarak adlandırılmalıdır.
Sitenizde yalnızca bir robots.txt dosyası olabilir.
Robots.txt dosyası, geçerli olacağı web sitesi ana makinesinin kök dizininde bulunmalıdır. Örneğin, https://www.example.com/ altındaki tüm URL'lerde taramayı kontrol etmek için robots.txt dosyası, https://www.example.com/robots.txt konumuna yerleştirilmelidir. Bir alt dizine (örneğin, https://example.com/pages/robots.txt) yerleştirilemez. Web sitenizin kök dizinine nasıl erişeceğinizden emin değilseniz veya bunun için izin almanız gerekiyorsa web barındırma hizmeti sağlayıcınıza başvurun. Web sitenizin kök dizinine erişemiyorsanız meta etiketler gibi alternatif bir engelleme yöntemini kullanın.
Robots.txt dosyası, alt alan adında (örneğin, https://website.example.com/robots.txt) veya standart olmayan bağlantı noktalarında (örneğin, https://example.com:8181/robots.txt) yayınlanabilir.
Robots.txt dosyası yalnızca yayınlandığı protokol, ana makine ve bağlantı noktası içindeki yollarda geçerlidir. Yani, https://example.com/robots.txt içindeki kurallar yalnızca https://example.com/ dosyalarında geçerlidir. https://m.example.com/ gibi alt alan adlarında veya http://example.com/ gibi alternatif protokollerde geçerli değildir.
Robots.txt dosyası, UTF-8 olarak kodlanmış metin dosyası olmalıdır (bu, ASCII karakterleri de içerir). Google, UTF-8 aralığı dışındaki karakterleri yoksayabilir ve bu durumda robots.txt kurallarını geçersiz olarak algılayabilir.
Robots.txt kuralları nasıl yazılır?
Kurallar, tarayıcıların sitenizin hangi bölümlerini tarayabileceğini belirten talimatlardır. Robots.txt dosyanıza kural eklerken aşağıdaki esasları dikkate alın:
Robots.txt dosyası bir veya daha fazla gruptan (kural grubu) oluşur.
Her grup, satır başına bir kural (ayrıca yönerge olarak da adlandırılır) olacak şekilde birden fazla kuraldan oluşur. Her grup, grupların hedefini belirten bir User-agent satırıyla başlar.
Bir grup şu bilgileri verir:
Kuralın kimin için geçerli olacağı (kullanıcı aracısı).
Söz konusu aracının erişebileceği dizinler veya dosyalar.
Söz konusu aracının erişemeyeceği dizinler veya dosyalar.
Tarayıcılar, grupları yukarıdan aşağıya doğru işler. Kullanıcı aracıları yalnızca bir kural grubuyla eşleşebilir. Bu grup, kullanıcı aracısıyla eşleşen ilk ve en ayrıntılı grup olur. Aynı kullanıcı aracısı için birden fazla grup varsa gruplar, işlenmeden önce tek bir grupta birleştirilir.
Bir kullanıcı aracısının kuralıyla engellenmeyen bir sayfayı veya dizini tarayabileceği disallow varsayılan olarak kabul edilir.
Kurallar büyük/küçük harfe duyarlıdır. Örneğin disallow: /file.asp, https://www.example.com/file.asp için geçerlidir, ancak https://www.example.com/FILE.asp için geçerli değildir.
# karakteri, bir yorumun başlangıcını belirler. Yorumlar, işleme sırasında yoksayılır.
Google'ın tarayıcıları, robots.txt dosyalarında aşağıdaki kuralları destekler:
user-agent: [Zorunlu, grup başına bir veya daha fazla] Kural, geçerli olduğu arama motoru tarayıcısı olarak bilinen otomatik istemcinin adını belirtir. Bu, tüm kural gruplarının ilk satırıdır. Google kullanıcı aracısı adları, Google kullanıcı aracısı listesinde yer alır. Yıldız işareti (*), çeşitli AdsBot tarayıcıları dışındaki tüm tarayıcılarla eşleşir. Eşleşmeyen AdsBot tarayıcılarının adlarının açıkça belirtilmesi gerekir. Örneğin:
# Example 1: Block only Googlebot
User-agent: Googlebot
Disallow: /
# Example 2: Block Googlebot and Adsbot
User-agent: Googlebot
User-agent: AdsBot-Google
Disallow: /
# Example 3: Block all crawlers except AdsBot (AdsBot crawlers must be named explicitly)
User-agent: *
Disallow: /
disallow: [Kural başına en az bir disallow veya allow girişi] Kullanıcı aracısının taramasını istemediğiniz, kök alana göreli olarak belirtilen dizin veya sayfa. Kural, bir sayfaya işaret ediyorsa tam sayfa adını tarayıcıda gösterildiği şekliyle belirtmelidir. / karakteriyle başlamalı ve bir dizine işaret ediyorsa / işaretiyle bitmelidir.
allow: [Kural başına en az bir disallow veya allow girişi] Az önce bahsedilen kullanıcı aracısı tarafından taranabilecek bir dizin veya sayfa; kök alanla göreli olarak belirtilir. Bu parametre, izin verilmeyen bir dizindeki bir alt dizinin veya sayfanın taranmasına izin vermek üzere disallow kuralını geçersiz kılmak için kullanılır. Tek bir sayfa için tam sayfa adını tarayıcıda gösterildiği şekliyle belirtin. / karakteriyle başlamalı ve bir dizine işaret ediyorsa / işaretiyle bitmelidir.
sitemap: [İsteğe bağlı, dosya başına sıfır veya daha fazla] Bu web sitesinin site haritasının konumudur. Site haritası URL'si, tam nitelikli URL olmalıdır; Google, http/https/www.non-www alternatiflerini varsaymaz veya kontrol etmez. Site Haritaları, Google'a tarayabileceği veya tarayamayacağı içeriğe karşılık hangi içeriği taraması gerektiğini bildirmek için iyi bir yoldur. Site haritaları hakkında daha fazla bilgi edinin. Örnek:
sitemap dışındaki tüm kurallar yol öneki, soneki veya dizenin tamamı için * joker karakterini destekler.
Bu yönergelerin hiçbiriyle eşleşmeyen satırlar yoksayılır.
Her bir kuralın kapsamlı açıklamasını Google'ın robots.txt spesifikasyonunu yorumlayışı konulu sayfamızda okuyabilirsiniz. Robots.txt dosyasını yükleme
Robots.txt dosyanızı bilgisayarınıza kaydettikten sonra, dosyayı arama motoru tarayıcılarının erişimine açabilirsiniz. Robots.txt dosyasını sitenize nasıl yükleyeceğiniz, site ve sunucu mimarinize bağlı olduğundan bunu yapmanıza yardımcı olabilecek tek bir araçtan söz edemeyiz. Barındırma şirketinizle iletişime geçebilir veya barındırma şirketinizin dokümanlarında arama yapabilirsiniz (örneğin, "infomaniak dosya yükleme" araması yapabilirsiniz).
Robots.txt dosyanızı yükledikten sonra, herkese açık ve Google tarafından ayrıştırılabilir olup olmadığını test edin.
Robots.txt işaretlemesini test etme
Yeni yüklediğiniz robots.txt dosyasının herkesin erişimine açık olup olmadığını test etmek için tarayıcınızda bir gizli tarama penceresi (veya tarayıcınızdaki eşdeğeri) açıp robots.txt dosyasının bulunduğu yere gidin. Örneğin: https://example.com/robots.txt Robots.txt dosyanızın içeriğini görüyorsanız işaretlemeyi test etmeye hazırsınız demektir.
Google, robots.txt işaretlemesini test etmek için iki seçenek sunar:
Search Console'daki robots.txt Test Aracı. Bu aracı yalnızca sitenizde halihazırda erişilebilir olan robots.txt dosyaları için kullanabilirsiniz.
Geliştiriciyseniz Google Arama'da da kullanılan Google'ın açık kaynak robots.txt kitaplığına göz atabilir ve ekleme yapabilirsiniz. Bu aracı, robots.txt dosyalarını bilgisayarınızda yerel olarak test etmek için kullanabilirsiniz.
Robots.txt dosyalarını Google'a gönderme
Robots.txt dosyanızı yükleyip test etmenizin ardından, Google'ın tarayıcıları robots.txt dosyanızı otomatik olarak bulup kullanmaya başlar. Herhangi bir işlem yapmanız gerekmez. Robots.txt dosyanızı güncellediyseniz ve Google'ın önbelleğe aldığı kopyayı en kısa sürede yenilemeniz gerekiyorsa, güncellenen robots.txt dosyalarını gönderme hakkında bilgi edinin.
Faydalı robots.txt kuralları
Yaygın olarak uygulanan bazı faydalı robots.txt kuralları aşağıda listelenmiştir:
Faydalı kurallar
Web sitesinin taranmasını tümüyle reddetme
Bazı durumlarda web sitesindeki URL'lerin, taranmamış olsalar bile yine de dizine eklenebileceklerini unutmayın.
Not: Bu kural bazı AdsBot tarayıcılarıyla eşleşmez. Bu tarayıcıların adları açıkça belirtilmelidir.
User-agent: *
Disallow: /
Bir dizin ve içeriğinin taranmasına izin vermeme
Tüm bir dizinin taranmasına izin vermemek için dizin adının sonuna bir öne eğik çizgi ekleyin.
Dikkat: Gizli içeriğe erişimi engellemek için robots.txt dosyasını kullanmayın. Onun yerine uygun kimlik doğrulama yordamı kullanın. Robots.txt dosyasıyla taranmasına izin verilmeyen URL'ler, taranmadan dizine eklenebilir ve robots.txt dosyası başkaları tarafından görüntülenerek gizli içeriğinizin yerinin ortaya çıkmasına neden olabilir.
Bir tarayıcı dışında tüm tarayıcıların erişimine izin verme
Unnecessarybot hariç tüm botlar siteyi tarayabilir.
User-agent: Unnecessarybot
Disallow: /
User-agent: *
Allow: /
Tek bir web sayfasının taranmasına izin vermeme
Örneğin, https://example.com/useless_file.html adresinde bulunan useless_file.html sayfasına ve junk dizininde other_useless_file.html sayfasına izin vermeme.
Google Görseller'den sitenizdeki tüm görselleri engelleme
Google, görselleri ve videoları taramadan dizine ekleyemez.
User-agent: Googlebot-Image
Disallow: /
Belirli bir türdeki dosyaların taranmasına izin vermeme
Örneğin, tüm .gif dosyalarının taranmasını reddedebilirsiniz.
User-agent: Googlebot
Disallow: /*.gif$
Sitenin tamamının Mediapartners-Google dışındaki tarayıcılar tarafından taranmasına izin vermeme
Bu uygulama, sayfalarınızı arama sonuçlarından gizler. Ancak Mediapartners-Google web tarayıcısının sitenizde ziyaretçilere hangi reklamların gösterileceğini belirlemek için sayfalarınızı analiz etmesi engellenmez.
User-agent: *
Disallow: /
User-agent: Mediapartners-Google
Allow: /
Belirli bir dizeyle biten URL'leri eşleştirmek için * ve $ joker karakterleri kullanın
Örneğin, tüm .xls dosyalarının taranmasını engelleyebilirsiniz.
User-agent: Googlebot
Disallow: /*.xls$
Robots.txt SEO İçin Önemi
Robots.txt dosyası, tüm arama motorları tarafından ortak olarak kontrol edilen, bir sitenin hangi kısımlarının indekslenip, hangi kısımlarının indekslenmemesini gösteren metin dosyasıdır. Web sitesi sahibinin sitesinin indekslenmemesini isteme sebepleri değişebilir. Bunlara örnek olarak, şifreli alanlar, özel videolar ve fotoğraflar, yapım aşamasındaki sayfalar, değiştirilecek olan site bölümleri gibi nedenlerle web sitenizin bir kısmının indekslenmesini istemeyebilirsiniz.
robots-dosyasi-olusturma
Robots.txt dosyası bunun yanında arama motoru optimizasyonu için de çeşitli avantajlar sağlar. Sağladığı SEO avantajlarından bir tanesi, tekrarlanan içerikleri engellemesidir. Web sitenizin bölümlerini net olarak belirler ve tekrar eden dosyaları bu arama botlarına göstermez. Aynı şekilde bu dosya, subdomain veya subfolder gibi belirli bölümleri de arama motoru botlarından gizler.
Robots.txt Dosyası Nasıl Oluşturulur
Robots.txt dosyası oluşturmanın en temelde iki yöntemi vardır. Bunlardan birisi otomatik olarak dosyayı oluşturabileceğiniz programlardır. Diğer yöntem ise, robots.txt dosya oluşturma işlemini kendiniz yaparak kök dizinine eklemenizdir. Bu konularda bilgi ve pratik olarak kendinizi eksik görüyorsanız internet üzerinde bulunan robots.txt generator gibi hazır dizinlerden yardım alabilirsiniz.
robots-nasil-olusturulur
Eğer web sitesi sahibi kendisi bir robots dosyası oluşturmak isterse, bazı noktalara dikkat etmelidir. Öncelikle yeni bir metin belgesi açılarak ismi robots.txt olarak değiştirilmelidir. Bu dosyalarda User-agent ve Disallow değişkenleri yer alır. User-agent arama motorunun adını belirlerken, Disallow bu arama botlarının izin durumlarını belirlemek için kullanılan komut satırıdır.
Bu dosyayı oluştururken bazı standartlara uymanız gerekmektedir. Bunlardan en önemlisi bu dosyanın site kök dizinine eklenmedir. Bir diğer önemli nokta bu dosya ile web sitesinin URL formatlarının aynı olmasıdır. Son olarak ise Robots.txt dosyası UTF-8 türünde kodlamaya uygun şekilde hazırlanmış olmalıdır. Bu dosya için kullanılan alan adı uzantısı, web sitenize erişim için kullanılan alan adı ile aynı şekilde düzenlenmelidir.
robots-dosyasi-yapma
Robots.txt dosyası oluşturmak için üç çeşit komut etkeni vardır. Bu komut çeşitleri grup içi komutlar, grup dışı komutlar ve notlar olarak karşınıza çıkar. Grup içi komutlar, kesin komutları ele alır. Grup dışı komutlar ise site haritasının oluşturulmasında görev alır. Notlar ise dosyanızın içine eklediğiniz komutlar için not ve yorum yazabilmeniz için oluşturulmaktadır.
Sayfa engelleme veya izin verme komutları, robots,txt dosyasının grup içi komut çeşitleri ile yapılmaktadır. Web sitenizin belirli bir bölümünün veya bölümlerinin taranmasını istemiyorsanız, komut satırınızı buna göre oluşturmanız gerekir. Böylelikle indekslenmeyen sayfalarınızı geliştirmeye, ileri zamanlı değiştirmeye ve yayınlamaya devam edebilirsiniz.
robot-dosyasi-yapma
Bu noktada allow ya da disallow komutları sayesinde web sitenizin belirli bölümlerine erişim izni veya yasağı verebilirsiniz. Unutmamanız gereken şey ise bu noktada yaptığınız değişiklikler arama motoruna özeldir. Kullanıcılarınız erişime devam edebilir. Örneğin;
User-agent: *
Disallow: /ozel-belgeler.html/
Bu komut sayesinde arama motoru botu tarafından, yalnızca https://ornek.com/ozel-belgeler.html adresinde yer alan içeriğin taranması ve dizine eklenmesi engellenecektir. Siteniz üzerinde erişilmesini ve indekslenmesini istemediğiniz noktalar için bu komutu dosyanıza işlemeniz gerekmektedir. Dizin ve URL arasındaki ilişkiyi doğru şekilde işlemeniz bu noktada oldukça önemlidir.
Robots Dosyası Kodları
Robots dosyası bir metin belgesi açılarak hazırlanabilir. Belge içerisindeki User-agent ve Disallow/allow kısımları ise doğru şekilde kodlanmalıdır. Bu kısımlarda yaptığınız yanlışlar robots dosyanızın gerektiği gibi çalışmamasına sebep olabilir. Amacınıza ve ihtiyacınıza uygun hizmet edebilecek komut türü seçilerek, doğru şekilde yazılmalı ve kök dizine eklenmelidir. Bu komutlar şu şekilde örneklendirilebilir.
robot-txt-dosyasi-kodlari
Örnek 1:
User-agent: *
Allow: /
Bu şekilde yazılan robots.txt dosyalarında, arama motorlarının tüm web sitesini tarayarak indekslemesine izin verilir. Burada User-agent kısmına yazılan “*” işareti bu komutun tüm arama motoru botları tarafından algılanmasını sağlar.
Örnek 2:
User-agent: DeepCrawl
Disallow: /private/
DeepCrawl yazılan komut satırı, bu komutun sadece Google tarafından gönderilen ve belirli aralıklarla web sitenizi ziyaret eden bota özel olduğunu gösterir. Alt satırda bulunan “private” komutu ise bu dosyanın, ilgili bot tarafından indekslenmemesini istediğinizi gösterir.
robots-dosyasi-ne-ise-yarar
Örnek 3:
User-agent: *
Disallow: /
Bu şablon ile oluşturulan dosyalarda, ilk komut satırında tüm arama motorlarına izin verilir. İkinci satırdaki komuttan itibaren ise “disallow /” komutu ile robot txt folder dissallow emiri verilir. Web sitesindeki bu kısımda belirtilen dosyalara erişim kısıtlanır ve indekslenemez. Bununla beraber “disallow /” satırları uzadıkça arama motoru botları bu satırlarda belirtilen dosyaların hiçbirinde indeksleme yapamaz.
Örnek 4:
User-agent: *
Disallow: /directory/dosya.html
Bu komut şablonu ile oluşturduğunuz robots dosyaları sayesinde, arama motoru botları web sitesini indekslerken, directory dizininde bulunmakta olan dosya.html konumunu tarayamaz ve indeksleme yapamaz. Bu şekilde indekslenmesini istemediğiniz dosyaları dışarıda bırakarak daha sonra rahat bir şekilde değiştirebilirsiniz.
robot-dosyasi-ne-ise-yarar
Örnek 5:
User-agent: *
Allow: /dosya1/site.html
Disallow: /dosya1/
Bu robots.txt komut şablonu ile arama motoru botlarına, dosya1 dizini içerisinde bulunan site.html dosyası hariç diğer dosyalara tarama ve indeksleme yasağı koymuş olursunuz. Arama botlarına bu komutlar ile robot txt nofollow ve noindex komutu verdiğiniz için belirtilen sayfa ve dosya için tarama yapamazlar. Bu şekilde indeksleme istenilmeyen sayfalarda şu şekilde komut yazılır.
<meta name=”ROBOTS” content=”NOINDEX,NOFOLLOW”
İhtiyacınıza cevap verebilen, bir robots dosyası oluşturarak web sitenizin root yani kök dizinine bu dosyayı yüklemeniz gereklidir. Bu işlemleri yapmazsanız dosyanız istediğiniz şekilde çalışmayacaktır. WordPress tabanlı bir web siteniz varsa ve robot txt wordpress komutları ile oluşturmak istiyorsanız, size hazır şablonlar sunan “robots.txt rewrite” eklentisi işinize yarayabilir.
Gönderen: Serdar - 09-23-2023, 10:21 PM - Forum: Biyografiler
- Yanıt Yok
Kim Kardashian Kimdir? Biyografisi
Kimberly Noel "Kim" Kardashian (21 Ekim 1980), Amerikalı magazin yıldızı. Baba tarafından Ermeni, anne tarafından Hollanda ve İskoç asıllıdır. Daha çok sosyal hayatıyla, orijinal versiyonu ile E! televizyon kanalında yayınlanan Keeping Up with the Kardashians ve Kourtney and Kim Take New York adlı reality showlar ile bilinir. Bunların yanı sıra prodüktörlük, mankenlik, şarkıcılık, oyunculuk, stilistlik ve iş insanı faaliyetlerinde bulunmaktadır.
Kardashian günümüze değin çeşitli parfümler çıkarmıştır, oldukça ünlü dergilere poz verip dergi kapaklarında yer almıştır, konuk oyuncu veya jüri üyesi olarak çok sayıda televizyon yapımında rol almıştır[1], Amerikan ABC kanalında yayınlanan Dancing With the Stars[2] (Yıldızlarla Dans) adlı televizyon formatında yarışmıştır. America's Next Top Model (Amerikanın Gelecek/Yeni Top Modeli - Amerika Top Modelini Arıyor) adlı programda konuk jüri üyeliği yapmıştır. Carmen Electra ile birlikte Acayip Bir Film ve Vadinin Melekleri adlı sinema filmlerinde, How I Met Your Mother, Beyond the Break, CSI: NY[3] gibi dizilerde rol almıştır. 2010 yılında ise kız kardeşleri Kourtney ve Khloé ile Kardashian Konfidential adında bir otobiyografik kitap yayımlamıştır. Bunların yanı sıra kızkardeşleri ile birlikte D-A-S-H adlı kıyafet butiğini işletmektedir.[4] 2007 yılında Playboy dergisine soyunmuştur. Kardashian 2 Mayıs 2008'de "Workout with Kim Kardashian" adlı bir spor DVD'si çıkarmış, daha sonra kendi blog'unu açmış ve ayakkabı satış servisini başlatmıştır.Kendine ait kkw adlı makyaj markası ve skims adlı korse markası vardır.2020 Haziran ayında Kim Kardashian, KKW Beauty adlı kozmetik şirketindeki yüzde 20’lik hissesini Coty şirketine sattı. 200 milyon dolarlık satış işlemiyle, Kardashian’ın markasının değeri 1 milyar doları buldu.[5]
Hayatı
Osmanlı İmparatorluğu'ndan ABD'ye göç eden dördüncü kuşak ve tanınmış bir aileden gelen Kardashian, Amerika'nın Kaliforniya eyaletinin Los Angeles şehrinde, hukuk danışmanı ve O. J. Simpson'ın avukatı olarak ünlenip Eylül 2003 tarihinde ölen Robert Kardashian ile Kris Jenner (d. Houghton)'ın kızı olarak dünyaya gelmiştir. Babası yarı Osmanlı yarı Rus asıllı bir üçüncü nesil Amerikan Ermenisidir, annesi ise Hollanda ve İskoçya kökenli bir Amerikalıdır.[6] Baba tarafından büyük-büyükbabası Los Angeles'a günümüz Türkiye'sindeki Kars'ın bir köyünden göç etmiştir. Kendisi birçok röportajında: "Ben büyük bir Ermeni etkisiyle yetiştirildim. Daima Ermeni öyküleri duyarak, Ermeni geleneksel yemeklerini yiyip bayramlarını kutlayarak büyüdüm." ifadesini belirtmiştir.[7]
Toplamda dokuz kardeşi olan Kardashian'ın iki öz kız kardeşi ve bir öz erkek kardeşi vardır; Kourtney, Khloé ve adını merhum babasından alan Robert. Annesinin daha sonra evlendiği Bruce Jenner'ın önceki evliliğinden olmak üzere üç üvey erkek kardeşi ve bir üvey kız kardeşi vardır; Burton Jenner, Brandon Jenner, televizyon yıldızı Brody Jenner, Casey Jenner. Yanı sıra annesinin 1989'da Robert'tan boşanıp 1991'de evlendiği eski olimpiyat atleti Bruce Jenner'dan olmak üzere iki yarı öz ünlü kız kardeşi vardır; Kendall Jenner ve Kylie Jenner.[8]
Marymount Lisesi'nden mezun olan Kardashian, okulda okuduğu dönem sırasında, babasına ait olan müzik pazarlama firmasında çalışmıştır.[9] Dancing With the Stars yarışması kariyeri
Inaba Goodman Tonioli
1 Foxtrot/"The Pink Panther Theme" 6 7 6 Tur atlamada sona kaldı
1 Mambo/"Baby Got Back" 6 6 6 Koruma altına alındı
2 Rumba/"You Give Me Something" 6 6 5 Elendi
Aktivist kariyeri
Kardashian Türkiye'yi Ermeni Kırımı'nı tanımaya çağırmıştır.[10]
Kardashian, ABD'de hapishane reformu üzerine çalışmaktadır. Mahkûm Chris Young ve ilk uyuşturucu suçu ile ömür boyu hapse mahkûm edilen Alice Marie Johnson için aktivizm yapmış, Haziran 2018'de Başkan Donald Trump tarafından affedilmelerini sağlamıştır.[11][12][13] ABD hapishane sisteminde büyük çaplı değişiklikler öngören İlk Adım Kanunu (First Step Act) için de kampanya yürütmüş ve Başkan Trump'ın ikna edilmesinde etkili olmuştur. Kanun, daha sonra ABD Senatosu'ndan oy çoğunluğu ile geçmiştir.[14][15] Nisan 2019'da Vogue'a çıkan bir habere göre Kardashian, baro sınavını geçmek için çalışmaktadır.[16]
İlişkileri
2000'de prodüktör Damon Thomas'la evlenip 2004'te boşandı. Daha sonra R&B sanatçısı Ray J ile çıkmaya başladı. Ray J ile bir seks kasedi ortaya çıktı. Kim Kardashian önce dava açsa da daha sonra Vivid Entertainment'la anlaşıp kasedin haklarını 5 milyon dolara sattı. 2007'de Ray J'den ayrılan Kardashian, Amerikan futbolcusu Reggie Bush ile çıkmaya başladı ancak ayrıldılar. 2010 Ekim'inde ise Michael Copon ile kısa süren bir ilişkiye başladı. 2011 Mayıs ayında Kris Humphries ile nişanlanan kardashian'ın 20.5 karatlık nişan yüzüğü çok konuşuldu. 20 Ağustos 2011'de Kris Humphries ile evlenen Kardashian'ın düğünü Kaliforniya Eyaleti’ne bağlı Santa Barbara yakınlarındaki Montecito Kasabası’nda bulunan bir malikanede gerçekleşti. Sinema ve müzik dünyasından birçok ünlü ismin katıldığı, toplam 440 davetli bulunan düğünde Kardashian Vera Wang imzalı fildişi renginde, kabarık etekli, dantel bir gelinlik giydi. Düğünün 30 milyon dolar olan tüm masrafları reklam sponsorları tarafından karşılandı. Kardashian düğün için tek kuruş harcamamasına rağmen düğün fotoğrafları için People Dergisi’yle yaptığı anlaşmayla ayrıca 17.9 milyon dolar kazanç sağladı.
2012 Nisan ayından beri Kanye West ile beraber olan Kardashian 15 Haziran 2013 günü Cedars-Sinai Medical Hastanesinde kızları North West'i dünyaya getirmiştir. 21 Ekim 2013'te, Kardashian'ın 33. doğum gününde nişanlanan çift,[17] 24 Mayıs 2014 tarihinde İtalya'nın Floransa kentinde evlenmiştir.[18] Oğulları Saint West, 5 Aralık 2015'te doğmuştur. İkinci hamileliğinden sonra doktorları, Kardashian'a tekrar hamile kalmamasını önermiştir. Bunun üzerine, çiftin üçüncü çocuğu Chicago (15 Ocak 2018 doğumlu)[19] ve dördüncü çocuğu Psalm (9 Mayıs 2019 doğumlu)[20] taşıyıcı anne aracılığıyla dünyaya gelmiştir. 2022 Mart ayında mahkeme kararıyla Kanye West ile resmen boşanmıştır.
Tereyağı, ana maddesi süt yağı olan bir mandıra ürünüdür. Tereyağının bileşiminde yaklaşık %80 oranında süt yağı, su, süt şekeri, mineraller, kolesterin, suda çözülmüş vitaminler, protein, asitler ve aroma veren maddeler yer alır. Tereyağı, gıda ve kozmetik sanayisinde kullanılan bir hammaddedir.
Etimoloji
Tereyağı sözcüğü; Farsçada (Persçe/Persian) “taze, yaş” anlamına gelen tare (تَره) sözcüğü ile Eski Türkçe yāġ “hayvansal yağ veya süt yağı” sözcükleriyle oluşturulmuş bir birleşik sözcüktür. Tereyağı sözcüğünün Türkçedeki karşılığı Dîvânu Lugâti't-Türk'te sağyağ olarak geçmektedir. Türkçe kökle türetilmiş bir başka sözcük de sarı yağ sözcüğüdür.[kaynak belirtilmeli]
Floris van Schooten
Özellikleri
Genel özellikleri
Yağın hafif sarı ve beyaz olmak üzere iki renkte olması ihtimal dahilindedir. Çünkü sütü yağ elde etmek için alınan hayvan, öncesinde yeşil renkte (yani canlı) besinler tükettiğinde yağ rengi sarıya daha yakın, kurumuş tahıl sapı veya samanı ile beslemiş hayvanlarda ise elde edilecek yağın rengi beyaza daha yakın olmaktadır. Oda sıcaklığında sıvı yapısı, soğuk buzdolabı (yak. 7 °C) soğukluğunda sert sıvılaşması vardır.
Modern tereyağları katkısız ve kaliteli yağı yüksek sütlerden yapılır. Buzdolabında saklanır. Türkiye'de yayık ayranından imal edilen tuzlanmış tereyağı, ağır kokulu, tuzlu ve ekşimsi tatlıdır. AT standartlarına uygun üretim ve tüketim için çalışmaların başladığı belirtilmektedir.
Kimyasal ihtivası
AB standartlarına göre tereyağındaki su miktarı %16 geçmemesi gerekmektedir. Ancak bu şart sağlandığı zaman tereyağı süt ürünü kategorisinde satılabilmektedir. Bunun yanı sıra tereyağı yapısında birçok madde ihtiva etmektedir. Bunlar süt şekeri, mineral maddeler, kolesterol, proteinler, yağda çözülen vitaminler, süt asitleri ve aroma maddeleridir.
Tereyağının diğer bir karakteristik özelliği de yapısında yüksek oranda yağ asitlerinin gliseritleri ve kısa zincirli doymuş yağ asitleri (örn. Bütirik asit) içermesidir. 100 g tereyağının besin değeri yaklaşık 3100 kJ (740 kcal) dir.
Tarih
İlk tereyağı üretiminin nerede olduğu bilinmemektedir. Ama bunun hayvancılığın başlaması ile ortaya çıktığı düşünülmektedir. En eski bilinen kaynak ise eski milattan 3000 yıl önce Sümerlerde mozaiklerde resmedilmiş. Ama bunun bir nevi ayran veya tereyağı üretimi olduğu kesin bilinmemektedir.[1]
Antik devirde Akdeniz bölgelerinde tereyağı üretimi bilinmekle birlikte sadece kozmetik ve ilaç olarak kullanılmış zeytin yağı kullanımı daha ağır basmıştır. Orta Çağda ise çok önemli bir ticari madde olmuş ve bunun için özel fıçı ve kovalar icat edilerek genelde deniz yolları ile nakledilmiştir.
19. yüzyılda endüstri devrimi ile birlikte büyük mandıra ve tereyağı işletmeleri türeyerek üretim sanayileştirildi. Tarımın ve hayvancılığın gelişmesi, traktör ve süt sağma makinelerinin daha genişçe kullanılmaya başlanması, nakliyat imkânların oluşması, tereyağı üretimi ve tüketiminde bir patlama oluşturmuştur.
Suni soğutma tekniğinin (buzdolabı) 19. yüzyılında geliştirilmesi tereyağının geniş kitleler için sıradan bir gıda olmasında büyük bir etkendir. Gelişmiş sanayi ülkelerinde, süt üretiminden ve nakliyattan tüketime kadar süreçteki kesintisiz soğutma zorunluluğu bugün belirlenmiş bir standarttır.
Sanayileşme ile birlikte tereyağına esaslı bir rekabet oluştu: bitkisel margarin. Fransız kralı III. Napolyon'un verdiği sipariş üzerine kimyager Hippolyte Mège-Mouriés margarini buldu. Tereyağını alamayacak yoksul kitle için, ekmeğe sürülebilen ekonomik bir yağ gerekli idi.
Üretim yöntemleri
Elde edilmesi her zaman kolay olmasa da, tereyağı genel olarak yağ içeren tüm sütlerden elde edilebilmektedir. Her sütten tereyağı elde etmek mümkün değildir. Örneğin kısrak ve sıpa sütü tereyağı elde etmek için elverişli değildir. Tereyağı üretiminde en elverişli süt inek, koyun ve keçi sütüdür.
Tereyağı yapımı
Eski zamanlarda tereyağını üretmek için, bu işlemde kullanılacak süt bir kaba konulur ve iki gün böyle bekletilirdi, ta ki sütün kreması yüzeyde toplanıncaya kadar. Bu krema tabakası elle tereyağı yapma aşamasına geçmeden önce başka bir kaba alınır ve olgunlaşması için bir müddet daha bekletilirdi.
Bu fiziksel olgunlaşma sayesinde yağın kristalleşmesi sağlanır ve bunun yanında sütyağının düzgün ve en uygun şekilde yayılır. Buda ekşimemiş kremadan tereyağı yapılmasını mümkün kılmaktadır. Kremanın olgun hale gelmesi için bir takım biyolojik ilaçlarda kullanılmaktadır. Bunun sonucunda yağın pH-değeri düşer ve çeşitli mikroorganizmalar oluşur. Buda tereyağına farklı bir aroma kazandırır.
Tereyağı elde etme aşamasında krema iyice çırpılır. Bu işlem esnasında sütte bulunan yağ damlalarını saran zar parçalanır. Böylelikle yağ sütün içine karışır. Bundan sonra süt içerisinde serbest kalan yağ birbirlerine yapışmaya başlar. Burada yapısında yağ zarı parçacıkları, su ve bir miktar süt proteini barındıran bir emülsiyon oluşmuş olur. Oluşan bu emülsiyonun karıştırmaya devam edilmesiyle sıvı haldeki su içerisinde yağ emülisyonundan katı haldeki yağ içerisinde su emülsiyonu oluşmuş olur. Bu işlemler sonucunda yağsız olan kısım yayıkaltı olarak kullanılırken, diğer kısım ise tereyağı olarak kullanmak üzere şekil verilerek paketlenir.
Rengi
Tereyağı rengini iki farklı faktörden almaktadır. Bunlardan ilki sütünden tereyağı yapılan hayvanın yeminden ve ikicisi ise üretim esnasında içine ekstra konulan renklendiricilerdir.
Tereyağının klasik rengi sarıdır. Eğer tereyağı yaptığımız süt inek sütü ise, buradan ineğin doğal yollarla çayırlarda otlandığını ve taze çimen ya da ot yediğinin bir göstergesi olarak gösterilebilir. Bilindiği üreze çimenler yüksek oranda yapısında Karotenoid ihtiva eder. Eğer otlar sarı değil de yeşil bile olsa yapısında gene de Karatenoid barındırır. Sadece bu durumda Karatenoidin etkisi klorofiller tarafından bastırılmıştır. Karatenoidler klorofillere kıyasla yağda çözülebilme özelliğine sahiptirler. Bu yüzden tereyağı yapma işlemi sırasında karatenoidler sütteki yağda çözülürler ve böylelikle tereyağının içine de geçmiş olurlar. Bu da Tereyağının neden sarı renkte olduğunu açıklar. Bir başka deyişle hayvan sadece suni hayvan yemiyle ya da sadece samanla beslenirse, ki bu yöntem günümüzde kış aylarında modern tesislerde kullanılan bir yöntemdir, bu hayvanların sütlerinden üretilen tereyağı daha çok beyaz renkli olur. Çünkü suni yemler ve saman karatenoid bakımından oldukça fakirdirler. Avrupa Birliği ülkelerinde tüketicilerin bu hassasiyetlerini bilen üreticilerin hayvan yemlerinin içine yeteri miktarda Karoten maddesi eklemektedirler. Böylelikle yılın her döneminde alınan tereyağını her zaman aynı renge sahip olması sağlanmış olur. Bu yöntem özellikle Almanya’da çok kullanılan bir yöntemdir.
Halk arasında geniş bir kabul bulan inanışa göre tereyağının rengi, hayvanların yılın farklı zamanlarında tükettikleri yemlerin yapılarında ihtiva ettikleri yağ oranlarına bağlamışlardır. Onlara göre sonbaharda ve kışta üretilen süt, yıllın diğer zamanlarında üretilen sütten daha yağsız olduğu ve bu yüzden bu zamanda yapılan tereyağı beyaz renkte olur. Yukarıda daha önce açık bir şekilde anlatıldığı gibi, tereyağına rengini veren sütün ihtiva ettiği yağ oranı değil aksine yapısındaki Karatenoid maddesidir. Bundan yola çıkarak halk arasındaki bu anlayışın yanlış olduğunu kesin bir dille söyleyebiliriz. Yapısında yüksek oranda yağ barındıran süt bile, içinde Karatoin maddesi barındırmadığı ve taze olduğu sürece gene beyazımsı bir renkte olur. Kısacası tereyağının rengine bakarak, içerdiği yağ miktarından bahsetmemiz pek mümkün değildir.
Bunun yanı sıra tereyağının tipik rengi ülkeden ülkeye farklılıklar gösterebilmektedir. Örneğin İtalya’da üretilen tereyağın rengi genel olarak saf beyazdır. Bu yüzden bu renk İtalyanlar arasında tereyağının doğal rengi olarak kabul görmektedir.
Günümüzdeki endüstiriyel üretimi
Günümüzde tereyağı üretimi modern tesislerde üretilmektedir. Bu tesislerde tereyağı üretimi pastörize edilmiş kremadan yapılır. Buralarda süt santrifüjleme işleminden geçerek kısa bir sürede krema kısmı sütten ayrılmış olur. Bundan sonra pastörizasyon işleminden geçer. Yani burada krema hızlı bir şekilde ısıtılır ve saniyeler içinde tekrar oda sıcaklığında soğutulur. Krema olgunlaşması için yaklaşık 20 saat bekletildikten sonra Tereyağı makinelerine aktarılır. Burada iyice çırpılarak kremadan tereyağı elde edilir ve bu işlem esnasında bir yan ürün olan ayran yağdan ayrılır. Elde edilen tereyağına şekil verildikten sonra paketleme işlemine geçilir. Ortalama olarak 1 kg tereyağı elde etmek içi yaklaşık 20 kg süte ihtiyaç vardır.
Dünyada tereyağı üretiminde önde gelen ülkeler
Dünyada tereyağı üretiminde Hindistan açık bir farkla başı çekmektedir ve 2,5 (milyon ton) yıllık üretimiyle ikinci sırada bulunan Pakistan'dan neredeyse 5 kat daha fazladır. İkici sıradaki Pakistan'ı ise az bir farkla ABD takip etmektedir.
2012'in verilerine göre tekrar Hindistan 4,5 (Milyon ton)' la dünya üretiminde birinci sırayı alırken, Hindistan ürettiği bu miktar tereyağıyla dünya üretiminin %40 tek başına üretmektedir. İkinci sıradaki ABD 0,8 (Milyon ton)' onu takip ederken, Pakistan 0,7 (Milyon ton)'la üçüncü sıraya gerilemiştir.[2]
Dünyanın Tereyağı Üretiminde En Önde Gelen Ülkeler (2004)
(Milyon ton) Sıralama Ülke Üretim
(Milyon ton)
1 Hindistan 2,5 10 İran 0,150
2 Pakistan 0,557 11 İrlanda 0,142
3 ABD 0,525 12 Avustralya 0,130
4 Yeni Zelanda 0,473 13 İtalya 0,125
5 Almanya 0,440 14 Hollanda 0,117
6 Fransa 0,420 15 Mısır 0,116
7 Rusya 0,262 16 Ukrayna 0,110
8 Polonya 0,180 17 Belçika 0,102
9 Birleşik Krallık 0,160
Besin değeri
Yüksek doymuş yağ oranı ve hayvansal yağ olması kötü kolestrole bir sebep olarak görülse de, tereyağı tabii bir gıdadır. Sanayi yağı margarine karşı besin değeri daha yüksek ve kıymetlidir. Yağlar arasında en yüksek protein içeren besindir. Yaklaşık yüzde biri protein iken diğer yağlarda bu neredeyse sıfırdır.
Tereyağı Çeşitleri
Krema ve yoğurt tereyağının hammaddeleridir. Sütün önce yoğurda ardından da yayık vasıtası ile tereyağına dönüştürülmesi ile halk dilinde "yayık tereyağı" elde edilir. Sütün yağınının seperatör adı verilen bir makine vasıtası ile çekilmesinden elde edilen ürünün sanayideki adı "krema", köylü ve halkın bir kısmının bildiği adı ise "kaymak" dır. Üretilen bu kaymak yayık vasıtası ile tereyağına dönüştürülür. Krema elde etmenin bir diğer yolu ise sütün öncelikle kaşar yahut peynire dönüştürülmesi, ardından seperatörden geçirilerek kaymağa dönüştürülmesidir. Bunun adı da sırvatka kreması’ dır.
Günümüzde Yayık Tereyağı halk arasında tereyağının kalitesini belirten bir nitelik haline gelmiştir . Ancak yayık tereyağını şehirlerde bulmak sanılanın aksine oldukça zordur. Hemen hemen her şarküteri, market yahut süt ürünleri satışı yapan işletmeler mutlaka bu ürünü sattığını idda etmektedir. Yayık tereyağı' nın özelliği sütün sağıldığı hayvanların doğada yedikleri besinler vasıtası ile sütlerine yansıyan farklı aromalardır. Peki yoğurt tereyağı' nın kaymaktan elde edilen tereyağı ile arasındaki fark nedir ? sorusunu sorduğumuzda ilk cevap aroması ikincisi ise maliyetidir. Bir mandıranın sadece peynir, kaşar ve yöresel ürünler satarak elde ettiği karlarla ayakta kalması günümüzde ne yazık ki çok zor bir hale gelmiştir. Krema mandıraların yaşamlarını sürdürebilmek adına hayati öneme sahip bir vasıtadır. Yoğurttan yapılan tereyağı'nın maliyeti kremadan yapılan tereyağı' nın nerede ise iki katıdır.
Kaymak yani kremadan elde edilen tereyağları da kalitesine göre yoğurttan elde edilen tereyağına denk olabilir. Burada en önemli ayırt edici unsur herzamanki gibi süttür. Krema' nın elde edildiği sütün kalitesi iyi bir mandırada kaliteli bir ustanın ellerinde yayık tereyağı ile kolayca boy ölçüşebilir.
Kaşar yahut beyaz peynir suyundan çekilen krema' da sütten çekilen krema ile doğru koşullarda üretildiği taktirde denktir, tereyağı' nın hangi çeşit kremadan üretildiğini anlamak çok zor olmamakla beraber, seperatörün kalitesi bu safhaya birebir etki eden bir unsurdur.
Bu yazıdan çıkan sonuç her köşe başında Yayık tereyağı adı ile satılan tereyağın aslında yoğurttan elde edilmediği, bazı işgüzarların bu ismi haksız kazanç elde etmek amacı ile kullanmalarıdır.
Yayık
Yayık, süt yağını tereyağına dönüştürmek için kullanılan geleneksel ahşap aygıt. Bu üretim sürecine yayıklama denir.[1]
Günümüzde gerek mandıra ve fabrikalarda kullanılan gelişmiş makineler gerekse geleneksel tereyağı üretiminde kullanılan elektrikli ev aletleri de yayık olarak tanınmaktadır.
1923 yılında modern bir mandırada kullanılan yayık
Yoğurt'tan tereyağı ve Ayran elde etmek için tahtaların sızdırmayacak şekilde bir araya getirilip silindir şekli verilmesiyle yapılır. Yayıklar iki kısımdan oluşur. İçinde yoğurdun konulduğu kısım ve bu yoğurdu karıştırmaya yarayan Bişek diye adlandırılan ve ucunda topuz bulunan uzun sopa. Geçmişte sütten tereyağı ve ayran elde etmek için sıkça kullanılan, tahtaların sızdırmayacak şekilde belli bir açıyla bir araya getirilmesiyle yapılan yayıklar, elektrikli yayıkların yaygınlaşmasıyla adeta teknolojiye yenik düşerken, bir zanaat da yok olma noktasına geldi. Tavana ipler ile asılan uzun yayıklara dökülen yoğurt ve su. Sürekli olarak belli bir ritimde çalkalanırdı.
Yayık ayranı
Yayık ya da katık ayranı,[1] veya çalkama[2] Türkiye'nin yayık ile tereyağı yapılan (yayık dövülen) bölgelerinde üretilen ve günümüzde tüketilen ayrandan farklı bir fermente süt ürünüdür. Ayran, yoğurda su ve tuz eklenmesi ile hazırlanırken, yayık ayranı, yoğurda su eklenerek yayıkta dövülmesi, tereyağının ayrıştırılması ve yoğurttan arta kalan açık renkli, yapışkanımsı kıvamlı ve kendine has kokulu yayıkaltına tuz eklenmesi sureti ile üretilmektedir. Yayık ayranı için kullanılan yoğurdun, normal yoğurda kıyasla daha uzun süre fermante edildiği ve güçlü bir ekşi tada sahip olduğu kaydedilmiştir.[3]
Bazı bölgelerde tahta fıçılar veya deri torbalar içerisinde çalkalanarak üretilen yayık tereyağı ve ayranı, günümüzde çoğunlukla elektrikli makineler vasıtasıyla dövülmektedir. Yoğurttan tereyağı üretimi Türkiye'de gittikçe azalmaktadır. Yayık ayranına büyük marketlerde ulaşmak mümkün değildir.
